KinhNe.comKính Nể
Bạn già, hội nhóm và niềm vui chung

Hội đồng hương ở thành phố: người cao tuổi xa quê giữ mối làng thế nào cho bền

Ông bà theo con lên phố vẫn giữ được mối quê qua hội đồng hương: tìm người cùng làng, góp sức theo sức mình, buổi gặp tháng nhẹ nhàng và chuyến về quê chung.

Several Vietnamese elders aged around seventy sharing tea and dried fruits on a small apartment balcony with potted plants, medium shot from inside, warm afternoon light

Người cao tuổi sống xa quê giữ mối làng bền nhất bằng một nhóm đồng hương nhỏ, gặp đều đặn, mỗi người góp một việc vừa sức, chứ không cần một hội lớn với nhiều nghi thức. Năm bảy người cùng làng, cùng xã cũ, uống trà mỗi tháng một lần, nói giọng quê với nhau, kể tin nhà, lâu lâu cùng nhau về quê một chuyến là đủ để thấy mình không bị cắt khỏi gốc.

Bài này dành cho ông bà đã theo con lên thành phố, hoặc đi làm ăn xa từ trẻ rồi ở lại luôn. Cách tìm người cùng quê, dựng buổi gặp hằng tháng, góp sức mà không bị cuốn vào việc quá sức, giữ quan hệ với quê nhà và chuẩn bị chuyến về quê chung được trình bày theo từng bước.

Vì sao ông bà xa quê càng lớn tuổi càng nhớ làng

Ông Năm 74 tuổi, quê ở một làng ven biển miền Trung, lên phố ở với con trai được ba năm. Căn hộ đủ tiện nghi, con cháu chu đáo, nhưng ông kể cái thiếu nhất là tiếng nói quê. Ra công viên, ông không biết bắt chuyện thế nào, nói một câu giọng quê thì người ta hỏi lại. Đến khi gặp được hai ông cùng vùng quê ở chợ, ông như sống lại. Ba ông hẹn nhau uống trà mỗi sáng thứ bảy, rồi rủ thêm người, sau một năm thành nhóm mười hai người.

Nhớ quê ở tuổi cao là chuyện tự nhiên. Ký ức xa nhất thường rõ nhất, những món ăn, câu hò, tên ruộng tên đồng hiện lại khi cuộc sống chậm lại. Ở phố, người cao tuổi lại ít có vai trò ngoài gia đình, nên một nhóm nơi mình được gọi đúng tên quê, được nghe hỏi "nhà mình ở xóm nào" mang lại cảm giác thuộc về rất mạnh.

Một nhóm đồng hương nhỏ cũng là nơi trao đổi chuyện sống ở phố của người mới lên: đi chợ ở đâu, khám bệnh thế nào, chỗ nào tập buổi sáng, làm sao trò chuyện với cháu đang lớn. Những lời khuyên từ người cùng hoàn cảnh dễ nghe hơn nhiều lời khuyên của con cháu.

Tìm người cùng quê khi mới lên phố

Tìm người cùng quê ở thành phố cần kiên nhẫn, vì chẳng ai đeo biển ghi quê mình. Các bước dưới đây đi từ gần tới xa.

  1. Hỏi người trong tổ dân phố, ở chợ, ở nhóm tập buổi sáng: "Ở đây có ai quê miền ngoài không?". Người bán hàng lâu năm thường biết nhiều khách quen.
  2. Nhờ con cháu hỏi đồng nghiệp, hàng xóm xem có ai có bố mẹ cùng quê. Người trẻ hay ngại hỏi nhưng khi được giao việc rõ ràng thì làm được.
  3. Gọi về quê hỏi họ hàng, hỏi trưởng thôn, hội người cao tuổi ở xã xem những nhà nào có người đang ở cùng thành phố.
  4. Để ý những buổi hội hè đông người quê mình tham gia, như lễ giỗ tổ dòng họ ở phố, đám cưới con nhà đồng hương, buổi họp mặt đầu xuân.
  5. Khi đã có hai ba người, mỗi người lại giới thiệu thêm một người. Nhóm lớn dần theo cách tự nhiên nhất.
  6. Ghi tên, nơi ở bây giờ, xóm cũ ở quê và số điện thoại vào một cuốn sổ. Con cháu có thể giúp chép thêm một bản để không mất.

Đừng vội lập hội có ban chấp hành ngay từ đầu. Một nhóm uống trà thân mật dễ giữ hơn một tổ chức có nhiều chức danh, và người mới tới không ngại vì thấy phải cam kết nhiều.

Ba kiểu nhóm đồng hương và chọn kiểu nào

Không phải nhóm đồng hương nào cũng cần to. Mỗi kiểu có cái hay riêng, và người cao tuổi nên chọn kiểu hợp sức đi lại, hợp tính mình.

Kiểu nhómQuy môHợp với aiĐiều cần lưu ý
Nhóm trà cùng làngNăm đến mười lăm ngườiÔng bà mới lên phố, thích chuyện thân mậtGặp gần nhà, luân phiên làm chủ nhà, đừng để một nhà gánh mãi
Nhóm đồng hương theo xã cũVài chục ngườiNgười muốn gặp đông hơn, có người đưa đónCần ban liên lạc ba bốn người, giữ quỹ minh bạch
Hội đồng hương lớn của cả tỉnhHàng trăm người, nhiều thế hệNgười thích sự kiện lớn, còn đi lại tốtNgười cao tuổi nên nhận một việc nhỏ, tránh việc phải chạy nhiều
Nhóm nhắn tin hỏi thămKhông giới hạnNgười đi lại khó, ở xa trung tâmNên có buổi gặp mặt thật ít nhất vài lần một năm

Nhiều ông bà tham gia cả hai: nhóm trà nhỏ cho đời thường và hội lớn cho dịp đầu xuân. Cái giữ người ta ở lại thường là nhóm nhỏ, nơi có ai vắng mặt là cả nhóm biết ngay để hỏi thăm.

Dựng buổi gặp mỗi tháng nhẹ nhàng mà có ý vị

Giữ một ngày cố định. Ví dụ sáng chủ nhật đầu tháng, ai cũng nhớ được, không phải nhắn hỏi mỗi lần. Ngày cố định giúp con cháu sắp xếp đưa đón dễ hơn.

Luân phiên chỗ gặp. Nhà nào rộng, có chỗ ngồi tầng trệt thì nhận làm chủ nhà theo lượt. Có khi gặp ở quán trà quen, ở chòi công viên. Chủ nhà chỉ cần trà nước, mỗi người mang theo một món quê nhỏ là thành bữa.

Có một chuyện để kể mỗi lần. Một lần kể về cách gói bánh ở quê, lần sau nhắc lại mùa lũ năm nào, lần khác hát mấy câu hò. Chuyện quê là chất keo của nhóm, nó khiến buổi gặp không chỉ là ngồi than chuyện sức khoẻ.

Dành năm phút cho tin quê. Ai vừa gọi về quê, ai có họ hàng mới mất, nhà ai ở quê có việc. Chia tin để cả nhóm biết mà hỏi thăm.

Cho người mới một chỗ ngồi giữa. Người lần đầu tới thường ngồi lặng ở góc. Chủ nhà nên mời họ ngồi giữa, giới thiệu xóm cũ của họ, hỏi xem ở quê họ còn ai, và nhờ một người cùng xã ngồi cạnh. Chỉ cần lần đầu thấy mình được đón, người mới sẽ quay lại lần sau.

Ghi lại câu chuyện của nhóm. Một người chịu viết có thể giữ cuốn sổ nhỏ ghi lại món ăn, câu hò, tên ruộng tên đồng mà các ông bà nhắc tới mỗi buổi. Sau vài năm, cuốn sổ ấy thành ký ức chung của làng ở nơi xa, con cháu đọc lại cũng hiểu thêm gốc gác của mình.

Kết thúc trước bữa trưa. Hai tiếng là vừa. Người cao tuổi muốn về nhà ăn cơm với con cháu, ngủ trưa, và một buổi gặp ngắn mà đều thì giữ được lâu hơn buổi gặp dài mà thưa.

Góp sức cho quê theo sức mình, không quá sức

Hội đồng hương hay có những việc hướng về quê: góp cho quỹ khuyến học của làng, sửa đường, giúp nhà bị thiên tai, tặng quà người già ở quê dịp Tết. Đây là phần nhiều ông bà thấy ý nghĩa nhất, nhưng cũng là chỗ dễ sinh mệt mỏi nếu nhận quá nhiều.

Nguyên tắc là góp theo sức, cả sức người lẫn sức tiền. Bà Sáu 70 tuổi không đi lại nhiều được, bà nhận việc gọi điện hỏi thăm các cụ cao tuổi nhất ở quê mỗi dịp lễ, ghi lại tin và kể cho nhóm. Ông Bảy còn khoẻ thì nhận đi cùng đoàn về trao quà. Người kém về chữ nghĩa thì góp bằng câu chuyện, người khéo tay góp bằng món ăn quê cho buổi gặp. Không ai phải xấu hổ vì góp ít.

Khi có việc lớn cần góp tiền, nhóm nên bàn công khai, ghi rõ ai góp bao nhiêu nếu người góp đồng ý, có người cùng ký sổ, và báo lại kết quả sau khi trao. Không để việc góp thành áp lực ngầm cho người có lương hưu thấp hay đang sống nhờ con cháu. Một câu nói mẫu dễ nghe: "Ai góp được thì góp, ai chưa tiện thì góp công, việc nào cũng quý."

Chuẩn bị một chuyến về quê theo nhóm

Về quê chung với bạn đồng hương vui hơn đi một mình, lại có người đỡ đần nhau dọc đường. Vài việc nên làm trước chuyến đi:

  • Chọn mùa mát, tránh mùa mưa bão của quê mình, đi vào dịp không trùng cao điểm lễ Tết để tàu xe bớt đông.
  • Cử một người còn khoẻ, nhanh nhẹn làm trưởng đoàn, có con cháu đi kèm nếu được.
  • Mỗi người tự mang thuốc đang dùng theo đơn đủ cho cả chuyến cộng thêm vài ngày dự phòng, mang giấy tờ khám bệnh và thẻ bảo hiểm y tế.
  • Người có bệnh nền hỏi bác sĩ trước khi đi đường dài, nhất là chặng ngồi xe nhiều giờ.
  • Báo trước cho họ hàng ở quê lịch đi, chỗ ở, để không ai phải lo đón dồn vào một ngày.
  • Giữ lịch nhẹ: mỗi ngày một hai việc chính như thăm mộ tổ tiên, thăm trường làng, ăn một bữa với họ hàng. Còn lại để nghỉ.
  • Đang đi mà có người đau ngực, khó thở, yếu nửa người, nói khó hay ngã đập đầu thì gọi 115 ngay hoặc nhờ người địa phương đưa tới cơ sở y tế gần nhất.

Sau chuyến về, nhóm thường có cả tháng để kể lại. Ảnh chụp chung trước cổng đình làng, bữa cơm ở nhà người họ hàng, con đường cũ giờ đã đổ bê tông, tất cả thành chuyện cho buổi gặp tiếp theo.

Giữ hoà khí trong nhóm đồng hương

Người cùng quê hay có chuyện cũ: hai nhà từng tranh chấp ruộng, hai dòng họ không thuận nhau, người này từng làm chức to hơn người kia. Lên phố, những chuyện ấy vẫn có thể theo về. Nhóm êm nhất là nhóm có một thoả thuận ngầm: chuyện cũ ở quê để lại ở quê, ngồi với nhau là người cùng làng xa nhà.

Tránh bàn chuyện tiền bạc riêng của nhau, tránh so con cháu ai giỏi hơn, ai giàu hơn. Khi có người hay kể chuyện thành tích, trưởng nhóm có thể nhẹ nhàng chuyển đề tài sang chuyện quê. Khi có bất đồng về việc góp cho quê, nên để mọi người nói hết rồi biểu quyết, bên ít ý kiến không bị gạt đi mà được ghi nhận.

Nếu có người lâu không đến, đừng vội trách. Gọi điện hỏi thăm trước, có khi người đó đang ốm, đang buồn chuyện nhà hoặc ngại vì một câu nói ở buổi trước. Một cuộc gọi đúng lúc giữ được người cho nhóm, và giữ cho người đó một chỗ dựa ở nơi đất lạ.

Câu hỏi thường gặp

Mới lên phố ở với con, làm sao tìm được người cùng quê?

Bắt đầu từ người quanh mình: hỏi ở chợ, ở tổ dân phố, ở nhóm tập buổi sáng, nhờ con cháu hỏi đồng nghiệp, và gọi về quê hỏi họ hàng xem nhà nào có người đang ở cùng thành phố. Có được hai ba người là nhóm sẽ tự lớn dần.

Có cần lập hội đồng hương có ban chấp hành không?

Không cần ngay từ đầu. Một nhóm uống trà thân mật mỗi tháng một lần dễ giữ hơn. Khi nhóm đã đông, có việc chung cần tiền thì mới cử ban liên lạc vài người và giữ sổ quỹ minh bạch.

Nhóm đồng hương nên gặp nhau bao lâu một lần?

Mỗi tháng một lần vào một ngày cố định là nhịp nhiều nhóm giữ được lâu dài. Những người ở gần nhau có thể gặp thêm buổi sáng uống trà, còn hội lớn của cả tỉnh thường chỉ họp vào dịp đầu xuân.

Lương hưu thấp có ngại tham gia hội đồng hương không?

Không nên ngại. Phần lớn buổi gặp chỉ cần trà nước và mỗi người một món quê nhỏ. Việc góp cho quê nên theo sức, và nhóm biết điều thường để người khó khăn góp công, góp chuyện thay vì góp tiền.

Người đi lại khó có tham gia được không?

Được. Nhóm có thể luân phiên gặp ở nhà người đi lại khó, hoặc có người tới đón. Ngoài ra, giữ liên lạc qua điện thoại, nhờ con cháu nối cuộc gọi có hình vào buổi gặp để người ở nhà vẫn được nghe giọng quê.

Về quê theo nhóm cần chuẩn bị gì về sức khoẻ?

Mang đủ thuốc theo đơn cho cả chuyến cộng vài ngày dự phòng, mang giấy tờ khám bệnh và thẻ bảo hiểm y tế, hỏi bác sĩ trước nếu có bệnh nền và đi đường dài. Gặp dấu hiệu cấp cứu dọc đường thì gọi 115 ngay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138