KinhNe.comKính Nể
Vận động trong đời thường

Người cao tuổi đi bơi: xuống nước an toàn, bơi vừa sức và lúc nào nên lên bờ

Người cao tuổi đi bơi cần biết gì: chọn hồ và giờ bơi, xuống nước từ từ, đi bộ dưới nước khi chưa bơi giỏi, nhịp bơi vừa sức và dấu hiệu phải lên bờ ngay.

An older Vietnamese man around seventy walking slowly through waist deep water in a calm indoor pool, wide angle from the pool edge, soft teal water reflections

Bơi và vận động dưới nước hợp với nhiều người cao tuổi vì nước đỡ một phần sức nặng cơ thể, khớp đỡ chịu lực, nhưng cần xuống nước từ từ, bơi ở chỗ có người trông, chọn giờ vắng và lên bờ ngay khi thấy lạnh run, chuột rút hay hụt hơi. Người chưa biết bơi vẫn có thể bắt đầu bằng đi bộ trong nước ngang ngực ở khu nước nông.

Bài này dành cho cả người từng bơi giỏi lúc trẻ nay quay lại, lẫn người chưa từng xuống hồ: chọn hồ và giờ bơi, những việc làm trước khi xuống nước, nhịp một buổi vừa sức, các sai lầm hay gặp và lúc nào phải lên bờ. Người có bệnh tim mạch, động kinh, huyết áp chưa ổn hoặc bệnh tai nên hỏi bác sĩ trước khi đi bơi đều đặn.

Hai người, hai cách đến với hồ bơi

Ông Lâm 68 tuổi, ví dụ giả định, hồi trẻ bơi qua sông quê. Mấy chục năm làm văn phòng không bơi, giờ về hưu ông ra hồ bơi gần nhà và nhảy xuống bơi một mạch như ngày xưa. Được hai vòng ông hụt hơi, bắp chân co rút, phải bám thành hồ mãi mới lên được. Sức bơi trong trí nhớ không còn là sức bơi của cơ thể hiện tại.

Bà Mai 70 tuổi chưa từng biết bơi. Bác sĩ gợi ý bà vận động dưới nước vì gối đau khi đi bộ lâu. Bà bắt đầu bằng việc đi bộ chậm qua lại ở khu nước ngang ngực, tay bám dọc thành hồ. Sau vài tuần bà đi không cần bám, rồi học thả nổi với phao. Bà không cần bơi giỏi mà vẫn có một buổi vận động nhẹ khớp ba lần mỗi tuần.

Hai câu chuyện giả định cho thấy cùng một nguyên tắc: bắt đầu từ sức hiện tại, không từ kỷ niệm hay từ nỗi sợ. Người từng bơi giỏi cần khởi động chậm hơn mình tưởng; người chưa biết bơi thì vẫn có chỗ cho mình ở hồ bơi.

Chọn hồ bơi và giờ bơi

Hồ bơi hợp với người cao tuổi không nhất thiết là hồ đẹp nhất, mà là hồ an toàn và thuận tiện. Khi đi xem hồ, để ý những điểm sau:

  • Có người cứu hộ trực suốt giờ mở cửa, đứng ở chỗ nhìn thấy cả hồ.
  • Có khu nước nông rõ ràng, và bậc thang xuống nước có tay vịn chắc, không chỉ có thang sắt thẳng đứng.
  • Sàn quanh hồ và phòng thay đồ chống trơn, có ghế ngồi thay đồ; đây là chỗ người cao tuổi hay trượt ngã hơn cả dưới nước.
  • Nước không quá lạnh: hồ có mái che hoặc nước ấm hợp hơn cho mùa đông; hồ ngoài trời mùa rét dễ làm người cao tuổi bị lạnh run.
  • Giờ vắng: buổi sáng ngày thường hoặc đầu giờ chiều thường ít trẻ con, ít người bơi nhanh.
  • Gần nhà: đi lại dưới hai mươi phút thì mới đi đều được; về nhà còn cần giữ ấm ngay sau khi bơi.

Không nên bơi ở sông, hồ tự nhiên, biển một mình, kể cả với người từng bơi giỏi. Dòng chảy, nước lạnh bất ngờ và đáy không bằng phẳng là những thứ không ai lường trước được.

Trước khi xuống nước và lúc xuống nước

Phần lớn sự cố của người cao tuổi ở hồ bơi xảy ra trong mười phút đầu: trượt ngã ở thành hồ, lạnh đột ngột, bơi nhanh khi cơ chưa ấm. Làm theo thứ tự này:

  1. Ăn nhẹ trước một đến hai giờ, không bơi lúc đói lả cũng không bơi ngay sau bữa no.
  2. Khởi động trên bờ năm đến mười phút: xoay cổ tay, cổ chân, vai, đi tại chỗ, vươn người nhẹ.
  3. Tắm tráng nước cho cơ thể quen dần với nhiệt độ.
  4. Xuống bằng bậc thang có tay vịn, quay mặt vào thành, bước từng bậc; không nhảy, không trượt từ thành hồ xuống.
  5. Đứng ở khu nông một hai phút cho người quen nước, vục nước lên vai, ngực.
  6. Bắt đầu bằng đi bộ trong nước một hai vòng ngắn rồi mới bơi, kể cả với người bơi giỏi.

Đội mũ bơi và đeo kính bơi vừa mặt giúp đỡ cay mắt, giữ ấm đầu. Người đeo kính cận nặng có thể hỏi về kính bơi có độ ở cửa hàng kính để nhìn rõ thành hồ và người xung quanh.

Một buổi bơi vừa sức theo từng kiểu người

Bảng dưới là ví dụ giả định để bạn hình dung một buổi, không phải chỉ định. Người có bệnh nền nên hỏi bác sĩ về thời gian và cường độ.

Kiểu ngườiPhần chính của buổiThời gian gợi ý
Chưa biết bơiĐi bộ trong nước ngang ngực, đi ngang, đi lùi có bám thành; tập thả nổi với phaoHai mươi đến ba mươi phút, nghỉ ngắn xen kẽ
Từng bơi, lâu không bơiĐi bộ trong nước rồi bơi chậm từng đoạn ngắn, đứng nghỉ ở thành hồ sau mỗi đoạnBa mươi phút trong tuần đầu, tăng dần
Đang bơi đềuBơi chậm liên tục ở mức vẫn thở đều, xen đoạn đi bộ dưới nước để nghỉBa mươi đến bốn lăm phút
Đau khớp gối, hángĐi bộ dưới nước, đạp chân nhẹ bám thành hồ; tránh kiểu bơi ếch đạp mạnh nếu gối đauHai mươi đến ba mươi phút

Hai đến ba buổi mỗi tuần, xen ngày nghỉ, là nhịp mà nhiều người cao tuổi duy trì được lâu. Thước đo đơn giản nhất: lên bờ thấy người nhẹ, ấm, còn sức đi về và làm việc nhà, không phải nằm vật ra cả chiều.

Những sai lầm hay gặp ở hồ bơi

Bơi theo sức ngày xưa. Người từng bơi giỏi dễ cố bơi một mạch nhiều vòng. Cơ thể ở tuổi bảy mươi cần thời gian lấy lại nhịp; bơi đoạn ngắn, nghỉ nhiều trong những tuần đầu.

Ở dưới nước tới lúc run. Run, môi tím, ngón tay nhăn nhiều là lúc cơ thể đã mất nhiệt. Lên bờ trước khi tới mức đó, lau khô và mặc ấm ngay.

Nín thở lâu, lặn sâu. Không cần lặn hay thi nín thở. Thở đều, ngẩng đầu khi cần là đủ.

Đi chân trần ở sàn ướt. Đi dép chống trơn từ phòng thay đồ ra tới bậc thang xuống nước. Ngã ở sàn hồ bơi rất hay gặp và có thể nặng.

Bơi khi đang mệt, mất ngủ. Hôm nào người uể oải, đêm qua ngủ ít, hoặc vừa uống rượu bia thì nghỉ bơi. Nước không tha thứ cho những lúc cơ thể đang yếu.

Quên uống nước. Ở dưới nước mát nên người ta không thấy khát, trong khi cơ thể vẫn mất nước qua hơi thở và mồ hôi. Để chai nước ở thành hồ, uống vài ngụm giữa buổi, nhất là hồ ngoài trời mùa nắng.

Bơi cùng bạn già: rủ nhau đi cho đều, trông nhau cho yên

Một trong những lý do người cao tuổi bỏ bơi là đi một mình thấy buồn, lại ngại gặp chuyện giữa hồ không ai biết. Rủ thêm một hai người bạn cùng tuổi giải được cả hai chuyện. Hẹn nhau một giờ cố định, ví dụ giả định chín giờ sáng thứ Hai, thứ Tư, thứ Sáu, ai đến trước thì giữ chỗ, ai vắng thì gọi hỏi thăm.

Khi ở dưới nước, bơi ở hai làn cạnh nhau, thỉnh thoảng dừng ở thành hồ nói vài câu. Câu chuyện giữa các lượt bơi chính là lúc nghỉ tự nhiên, và cũng là lúc mỗi người tự thấy bạn mình có thở dốc, tím môi hay không. Thoả thuận trước với nhau: ai thấy không ổn thì lên bờ, không ai phải bơi cho bằng người kia.

Nhóm bạn bơi cũng là chỗ chia sẻ kinh nghiệm nhỏ: hồ nào nước ấm, giờ nào vắng, đôi dép nào bám sàn. Có người còn rủ nhau sau buổi bơi đi ăn sáng, uống trà. Buổi vận động thành buổi gặp bạn, và vì vậy giữ được lâu hơn nhiều so với một lời tự hứa.

Nếu trong nhóm có người mới tập, những người bơi lâu năm nên đi chậm theo, chỉ cách xuống bậc thang, cách thả nổi. Đừng trêu chọc người bơi chậm, vì một câu đùa vô tình có khi khiến người ta không quay lại hồ nữa.

Chuột rút, hụt hơi và lúc nào phải lên bờ

Chuột rút bắp chân là chuyện hay gặp ở người cao tuổi khi bơi, nhất là khi nước lạnh hoặc cơ chưa khởi động kỹ. Khi bị, giữ bình tĩnh, bám vào thành hồ hoặc gọi người cứu hộ, duỗi thẳng chân và kéo mũi bàn chân về phía người. Đã bị chuột rút thì buổi đó nên lên bờ nghỉ, không cố bơi tiếp. Nếu chuột rút xảy ra thường xuyên, kể cả lúc không bơi, nên nói với bác sĩ.

Lên bờ ngay khi thấy hụt hơi không nói được câu ngắn, tim đập nhanh bất thường, chóng mặt, lạnh run, buồn nôn. Đau thắt hay tức ngực, khó thở nhiều, yếu hay tê một bên người, méo miệng, nói khó, hoặc trượt ngã đập đầu ở thành hồ thì báo cứu hộ và gọi 115 ngay.

Người có bệnh tim mạch, huyết áp, động kinh, bệnh phổi, hay viêm tai tái đi tái lại nên hỏi bác sĩ trước khi bơi đều. Khi đến hồ, nên báo nhân viên cứu hộ một câu: "Bác bị huyết áp, hay bơi ở làn sát thành, có gì nhờ cháu để ý." Một câu ngắn giúp người trông hồ biết cần nhìn ai nhiều hơn.

Sau buổi bơi: giữ ấm, ăn uống và nghỉ

Sau khi lên bờ, lau khô người, đặc biệt là tóc và tai, mặc đồ ấm trước khi ra ngoài. Mùa đông nên mang thêm áo khoác, mũ len, tránh đi xe máy ngược gió khi tóc còn ướt. Đi dép chống trơn trong phòng thay đồ, ngồi ghế khi mặc quần, không đứng một chân.

Uống nước sau buổi bơi vì dưới nước người ta vẫn ra mồ hôi mà không thấy. Ăn một bữa nhẹ khi đã về nhà. Một số người thấy buồn ngủ sau khi bơi: chợp mắt ngắn là được, đừng ngủ quá lâu buổi chiều kẻo đêm khó ngủ.

Da người cao tuổi dễ khô, nước hồ có hoá chất khử trùng có thể làm khô thêm. Tắm lại bằng nước sạch, bôi kem dưỡng ẩm nếu da khô ngứa. Mắt đỏ, rát kéo dài hoặc tai đau, chảy dịch sau khi bơi thì nên đi khám, đừng tự nhỏ thuốc.

Câu hỏi thường gặp

Người cao tuổi chưa biết bơi có nên học không?

Nhiều người học bơi khi đã ngoài sáu mươi. Nên bắt đầu bằng đi bộ dưới nước và thả nổi có phao ở khu nông, học với người hướng dẫn kiên nhẫn. Người có bệnh nền hỏi bác sĩ trước.

Đi bộ dưới nước có tác dụng như bơi không?

Đi bộ dưới nước là một cách vận động riêng, nhẹ cho khớp và vẫn làm tim phổi làm việc. Nó không thay hoàn toàn kiểu bơi, nhưng với người đau gối hoặc chưa biết bơi thì là lựa chọn rất tốt.

Mùa đông người cao tuổi có nên đi bơi?

Chỉ nên bơi ở hồ có mái che, nước ấm, phòng thay đồ kín gió. Giữ ấm kỹ trước và sau khi bơi. Ngày rét đậm, gió mùa mạnh thì nên nghỉ hoặc chuyển sang vận động trong nhà.

Bị huyết áp cao có đi bơi được không?

Nhiều người có huyết áp vẫn bơi nhẹ đều đặn, nhưng cần bác sĩ đang theo dõi đồng ý và dặn mức phù hợp. Tránh nước quá lạnh, tránh bơi gắng sức, tránh lặn và nín thở lâu.

Một tuần nên bơi mấy buổi?

Nhiều người cao tuổi duy trì được hai đến ba buổi mỗi tuần, xen ngày nghỉ. Mới bắt đầu thì một hai buổi, buổi ngắn, rồi tăng dần khi thấy lên bờ vẫn khoẻ, không mệt kéo dài.

Có nên đi bơi một mình không?

Ở hồ có cứu hộ thì đi một mình được, nhưng nên báo người nhà giờ đi giờ về và báo cứu hộ nếu có bệnh nền. Không bơi một mình ở sông, hồ tự nhiên, biển.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138