KinhNe.comKính Nể
Vận động trong đời thường

Nhóm tập buổi sáng cho người cao tuổi: chọn chỗ, chọn nhóm hợp sức và giữ nhịp đi đều

Cách chọn nhóm tập buổi sáng ở công viên, sân đình, bờ hồ cho người cao tuổi: xem nhịp tập, người dẫn, đường đi, thời tiết và giữ thói quen ra sân đều đặn.

Several Vietnamese seniors in their sixties and seventies stretching arms together on a lakeside path at sunrise, wide shot from behind, soft golden mist, jade green trees

Một nhóm tập buổi sáng hợp với người cao tuổi là nhóm có nhịp tập mà bạn theo được trọn buổi vẫn còn nói chuyện được, chỗ tập đi tới không quá mười lăm phút, nền sân bằng phẳng, và người dẫn biết nhắc mọi người nghỉ khi cần. Chọn đúng nhóm thì việc ra sân mỗi sáng tự thành nếp; chọn sai thì sau hai tuần đã thấy ngại, rồi bỏ.

Bài này đi qua cách xem thử một nhóm trước khi theo hẳn, so sánh ba kiểu chỗ tập quen thuộc là công viên, sân đình hay sân nhà văn hoá và bờ hồ, những chuyện nhỏ khiến người ta bỏ nhóm, cách giữ nhịp qua mùa rét và mùa mưa, và lúc nào cần hỏi bác sĩ trước khi theo một nhóm tập nhanh hơn sức mình. Người có bệnh nền như huyết áp, tim mạch, đường huyết nên hỏi bác sĩ trước khi đổi mức vận động.

Chuyện của bác Tư: ba nhóm, ba buổi sáng, một lựa chọn

Bác Tư 71 tuổi, ví dụ giả định, ở một phường ven sông. Con gái thấy bố cả sáng ngồi uống trà, đọc báo nên giục bố đi tập. Gần nhà bác có ba nhóm: một nhóm tập theo nhạc nhanh ở công viên lớn, một nhóm dưỡng sinh nhẹ ở sân đình, và một nhóm vừa đi vừa vung tay quanh bờ hồ.

Buổi đầu bác theo nhóm công viên vì đông người, nhạc vui. Được hai mươi phút bác thở dốc, đầu gối hơi nhói ở những động tác nhún. Buổi thứ hai bác ra sân đình, thấy nhẹ quá, đứng một lúc lại sốt ruột. Buổi thứ ba bác đi vòng bờ hồ, vừa đi vừa trò chuyện được với ông hàng xóm, về nhà thấy người ấm mà không mệt.

Bác Tư không chọn nhóm "tốt nhất", bác chọn nhóm vừa với mình lúc này. Sau ba tháng đi bờ hồ đều, bác thỉnh thoảng ghé sang công viên tập thêm vài bài nhẹ. Câu chuyện giả định này cho thấy một điều: thử vài buổi ở vài nơi rồi mới quyết thì đỡ nản hơn nhiều so với lao vào nhóm đầu tiên gặp.

Công viên, sân đình hay bờ hồ: mỗi chỗ hợp với ai

Ba kiểu chỗ tập phổ biến ở phố và ở quê có điểm mạnh, điểm yếu khác nhau. Bảng dưới để bạn so trước khi đi thử.

Chỗ tậpHợp với aiĐiểm cần để ý
Công viên lớnNgười thích đông vui, nhạc sôi động, muốn có nhiều nhóm để chọnĐông người, nhiều nhóm tập nhanh; lối đi có thể có rễ cây, bậc thềm, xe đạp chạy qua
Sân đình, sân nhà văn hoáNgười ưa yên tĩnh, thích tập dưỡng sinh hoặc bài chậm, muốn gần nhàSân lát gạch dễ trơn khi có sương; diện tích nhỏ nên nhóm thường ít người
Bờ hồ, bờ sôngNgười thích vừa đi vừa vung tay, thích không khí thoáng, muốn tự điều chỉnh tốc độGió lạnh mùa đông; mép kè cần đi xa ra; sáng sớm có thể còn tối
Sân chung chung cư, khu tập thểNgười ở tầng cao, ngại đi xa, muốn tập cùng hàng xómÍt bóng cây; giờ tập phải tránh làm ồn các nhà xung quanh

Không có chỗ nào hơn hẳn. Chỗ gần nhà thường thắng chỗ đẹp mà xa, vì sáng trời rét hay lất phất mưa, quãng đường ngắn là thứ giữ bạn ra khỏi cửa. Nếu phải đi xe máy hoặc nhờ con chở mới tới được, nhịp tập rất dễ đứt ngay khi người đưa đón bận.

Xem thử một nhóm trong ba buổi trước khi theo hẳn

Đừng đăng ký hay góp quỹ ngay buổi đầu. Ba buổi xem thử cho bạn đủ thông tin để quyết mà không ai phật lòng.

  1. Buổi một: đứng ngoài xem mười phút rồi mới vào. Để ý tốc độ nhạc, có động tác nhảy bật, xoay người nhanh hay cúi gập sâu không, và người tập lâu năm trong nhóm trông có thoải mái không.
  2. Buổi hai: tập cùng nhưng chỉ làm một nửa biên độ. Động tác nào thấy gượng thì làm nhỏ lại hoặc đứng thở. Cuối buổi tự hỏi: còn nói được câu dài không, có chỗ nào đau không.
  3. Buổi ba: hỏi người dẫn vài câu. Nhóm tập mấy giờ, nghỉ ngày nào, mưa thì sao, có ai mới vào gần đây không. Cách người dẫn trả lời cho thấy họ có để ý tới người mới hay không.
  4. Sau buổi ba: nghe cơ thể một ngày. Sáng hôm sau mỏi cơ nhẹ là bình thường; đau khớp kéo dài, chóng mặt, mệt cả ngày thì nhóm đó đang nhanh hơn sức bạn.
  5. Quyết và báo nhẹ nhàng. Không hợp thì một câu chào, cảm ơn người dẫn đã chỉ bảo là đủ, không phải giải thích dài; vài hôm gặp lại ở chợ vẫn vui vẻ như thường.

Người dẫn tốt thường có mấy dấu hiệu: đứng chỗ cả nhóm nhìn thấy, làm mẫu chậm, hay nói "ai mỏi thì đứng nghỉ", không ép ai làm theo. Nhóm mà người mới bị trêu vì làm chậm thì không đáng để bạn cố bám.

Những chuyện nhỏ khiến người ta bỏ nhóm, và cách gỡ

Giờ tập quá sớm. Nhiều nhóm tập từ năm giờ sáng, trời mùa đông còn tối và lạnh. Người cao tuổi dậy sớm là quen, nhưng ra đường lúc trời tối dễ vấp ngã, gió lạnh dễ làm huyết áp dao động. Mùa rét nên chọn nhóm tập muộn hơn hoặc đi muộn hơn nửa tiếng.

Nhạc to, động tác nhanh. Không theo kịp làm người ta xấu hổ, rồi lặng lẽ không đến nữa. Đứng ở hàng cuối, làm động tác nhỏ hơn, chỉ theo phần tay khi phần chân quá nhanh. Không ai chấm điểm buổi tập của bạn.

Chuyện quỹ, chuyện người nói nhiều. Nhóm đông dễ có va chạm nhỏ quanh tiền đóng góp mua loa, nước uống hay giờ giấc. Nên hỏi rõ khoản góp dùng vào việc gì ngay từ đầu, và giữ khoảng cách với chuyện thị phi.

Một lần ốm là đứt luôn. Ốm một tuần xong, nhiều người ngại quay lại vì sợ bị hỏi han, sợ đã tụt sức. Hãy coi buổi quay lại như buổi đầu: tập nhẹ, về sớm, tuần sau mới về nhịp cũ.

Không có người đi cùng. Một người bạn hẹn nhau ở đầu ngõ là sợi dây giữ thói quen tốt hơn mọi lời tự hứa. Rủ một hàng xóm cùng tuổi, hai người nhắc nhau ra sân.

Giữ nhịp qua mùa rét, nồm và nắng gắt

Mùa rét đậm ở miền Bắc, sáng sớm có khi chỉ còn dưới mười độ. Người cao tuổi ra khỏi chăn ấm đi thẳng ra gió lạnh là lúc mạch máu co lại nhanh. Nên mặc nhiều lớp mỏng, đội mũ len, quàng khăn che cổ, đeo găng tay, và khởi động trong nhà vài phút trước khi ra. Hôm nào gió mùa về mạnh thì tập trong nhà, đừng cố ra sân cho đủ chuyên cần.

Mùa nồm, sân gạch và bậc đá ở đình, nhà văn hoá thường đọng nước rất trơn. Đi giày đế cao su có rãnh, tránh dép lê, và bước chậm ở những chỗ chuyển từ đất sang gạch. Mùa nắng gắt ở miền Nam và miền Trung, tập trước khi mặt trời lên cao, mang chai nước, đội mũ rộng vành, và nghỉ dưới bóng cây giữa buổi.

Một cách giữ nhịp đơn giản là có "phương án trong nhà" cho những ngày thời tiết xấu: mười lăm phút đi tại chỗ, vung tay, đứng lên ngồi xuống ghế. Có phương án thay thế thì ngày mưa không thành ngày bỏ, và sáng hôm sau ra sân không thấy đứt mạch.

Bốn tuần đầu với nhóm mới: một lịch mẫu

Lịch dưới đây là ví dụ giả định cho người khoảng 65–75 tuổi, còn đi lại tốt, mới theo một nhóm tập buổi sáng. Người lớn tuổi hơn hoặc có bệnh nền thì giãn ra và hỏi bác sĩ.

TuầnSố buổi ra sânCách tậpViệc nên làm thêm
Tuần mộtBa buổi, cách ngàyTập nửa buổi, động tác nhỏ, đứng nghỉ khi cầnLàm quen một hai người cùng tuổi, hỏi giờ giấc của nhóm
Tuần haiBa đến bốn buổiTập gần trọn buổi, bỏ qua động tác nhảy bật hay xoay nhanhGhi chú động tác nào làm gối, lưng thấy khó
Tuần baBốn buổiTập trọn buổi ở mức thoải mái, vẫn nói chuyện đượcThử đi bộ thong thả thêm một vòng sau giờ tập
Tuần bốnBốn đến năm buổiGiữ nhịp, không tăng thêmTự đánh giá: muốn ở lại nhóm này, đổi nhóm, hay tập thêm nhóm khác

Điểm mấu chốt là ngày nghỉ xen giữa trong hai tuần đầu. Cơ và khớp của người cao tuổi cần thêm thời gian để thích nghi, và cảm giác "còn muốn tập thêm" khi về nhà là dấu hiệu tốt hơn nhiều so với cảm giác vắt kiệt. Ai đã quen vận động từ trẻ thì có thể đi nhanh hơn lịch này; ai lâu không vận động thì kéo mỗi chặng thành hai tuần.

Sau tháng đầu, nhiều người thấy giấc ngủ tối dễ hơn, ăn ngon miệng hơn và có thêm chuyện để kể với con cháu. Đó là những dấu hiệu nhỏ mà đáng quý, đáng để giữ.

Câu nói mẫu để vào nhóm, rời nhóm và nhờ giúp

Người cao tuổi nhiều khi ngại bước vào một nhóm lạ vì không biết mở lời thế nào. Vài câu đơn giản giúp mọi chuyện trơn tru hơn. Khi muốn xem thử: "Chào các bác, nhà ở gần đây, sáng nay xin đứng tập cùng cho biết, có gì các bác chỉ thêm." Khi theo không kịp: "Phần này nhanh quá, xin đứng hàng sau làm chậm."

Khi muốn nói với nhóm về sức khoẻ của mình: "Huyết áp hơi cao, bác sĩ dặn không cúi đầu thấp lâu, nên phần đó xin làm nhẹ." Người trong nhóm biết rồi sẽ không giục, và nếu có chuyện bất thường họ biết đường mà đỡ. Khi muốn rời nhóm: "Dạo này chuyển sang tập gần nhà cho tiện, cảm ơn cả nhóm thời gian qua."

Với con cháu, thay vì để con giục "bố đi tập đi", ông bà có thể chủ động: "Bố đang thử ba nhóm, tuần sau chọn một. Con xem giúp bố đôi giày đế bám cho đi đường sương." Con cháu thì nên hỏi chuyện nhóm tập như hỏi chuyện đi làm của một người lớn: hôm nay tập gì, có ai mới, có vui không, chứ không hỏi kiểu kiểm tra.

Khi nào cần hỏi bác sĩ và lúc nào phải dừng ngay

Tập theo nhóm vui nhưng đông người dễ cuốn theo nhịp chung. Bạn cần tự nghe cơ thể mình, nhất là khi:

  • Đang có bệnh nền tim mạch, huyết áp, đường huyết, hen, hoặc vừa ốm dậy, vừa ra viện: hỏi bác sĩ trước khi theo một nhóm tập nhanh hoặc tập lâu hơn trước.
  • Đang tập thấy đau thắt hay tức ngực, khó thở bất thường, choáng váng, tim đập loạn, vã mồ hôi lạnh: dừng ngay, ngồi xuống, nhờ người bên cạnh hỗ trợ.
  • Thấy yếu hay tê một bên người, méo miệng, nói khó, hoặc ngã đập đầu: gọi 115 ngay, không tự đi về.
  • Đau khớp kéo dài quá hai ngày sau buổi tập, sưng nóng ở gối hay cổ chân: nghỉ nhóm tập đó và đi khám.
  • Mệt kéo dài cả ngày dù chỉ tập nhẹ, sụt cân không rõ lý do: báo bác sĩ trong lần khám gần nhất.

Nên nói với một hai người trong nhóm về bệnh nền của mình và để sẵn số điện thoại người nhà trong túi áo. Việc nhỏ này giúp mọi người biết cách đỡ bạn khi có chuyện.

Câu hỏi thường gặp

Người cao tuổi nên tập buổi sáng lúc mấy giờ là hợp?

Không có giờ chuẩn cho mọi người. Mùa hè nên tập sớm trước khi nắng lên, mùa đông nên đợi trời sáng hẳn và bớt lạnh. Điều quan trọng là giờ đó bạn duy trì được hằng ngày và đường đi đã đủ sáng.

Mới bắt đầu thì nên theo nhóm nào trước?

Nên bắt đầu ở nhóm chậm, như nhóm dưỡng sinh hoặc nhóm vừa đi vừa vung tay. Sau vài tuần thấy nhẹ nhàng thì thử thêm vài bài ở nhóm nhanh hơn, không cần bỏ hẳn nhóm cũ.

Tập một mình hay theo nhóm thì tốt hơn?

Tập theo nhóm giữ thói quen tốt hơn vì có người nhắc, có chuyện để nói. Tập một mình thì chủ động giờ giấc. Nhiều người kết hợp: ngày thường theo nhóm, ngày xấu trời tập một mình trong nhà.

Có bệnh huyết áp thì có đi tập buổi sáng được không?

Nhiều người có huyết áp vẫn tập đều, nhưng cần hỏi bác sĩ đang theo dõi mình về mức tập và giờ tập. Mùa lạnh nên giữ ấm kỹ, tránh ra gió đột ngột, tránh động tác cúi gập đầu thấp lâu.

Nhóm tập có thu tiền góp thì có nên tham gia?

Góp chút ít để mua loa, nước uống là chuyện thường. Nên hỏi rõ khoản góp dùng vào việc gì và ai giữ. Thấy khoản góp lớn bất thường hoặc kèm việc mời mua sản phẩm thì nên tránh.

Bao lâu thì nên tự đánh giá lại nhóm mình đang theo?

Khoảng ba tháng một lần, tự hỏi: mình có còn muốn ra sân không, có chỗ nào đau kéo dài không, có muốn tập thêm hay bớt đi không. Câu trả lời giúp bạn điều chỉnh mà không phải bỏ ngang.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138