KinhNe.comKính Nể
Về hưu làm gì

Về hưu làm gì khi cả đời quen bận rộn: dựng một tuần ba trụ, không trống không ngợp

Người quen bận rộn về hưu dễ lấp kín lịch rồi mệt, hoặc bỏ trống rồi bứt rứt. Cách dựng một tuần ba trụ: giữ sức, việc có ích, niềm vui, kèm lịch mẫu.

A retired Vietnamese man in his late sixties writes a weekly plan on blank sheets of paper at a wooden balcony table, morning light, over-the-shoulder shot, green plants around

Người cả đời quen bận rộn, khi về hưu, nên dựng tuần lễ quanh ba trụ: một việc giữ sức, một việc có ích cho người khác, một việc chỉ để vui. Mỗi trụ giữ hai đến ba buổi cố định trong tuần, phần còn lại để trống có chủ đích, thay vì lấp kín lịch như hồi còn đi làm.

Lấy ví dụ giả định ông Quang, 63 tuổi, trưởng phòng kỹ thuật vừa nghỉ. Tháng đầu ông nhận lời đủ thứ: dạy kèm cháu hàng xóm, làm thủ quỹ hội, sửa xe cho cả khu, sáng nào cũng chạy chợ. Tới tháng thứ ba ông mệt và cáu, mà vẫn thấy mình không làm được gì ra hồn. Vấn đề không nằm ở chỗ thiếu việc, mà ở chỗ tuần của ông không có hình dạng. Bài này đi từng bước để tuần lễ có hình dạng, hợp với người quen nhịp nhanh mà vẫn để cơ thể và đầu óc kịp nghỉ.

Vì sao người quen bận rộn lại khó về hưu hơn người khác

Người quen bận rộn thường đo một ngày bằng số việc đã xong. Khi đi làm, thước đo ấy có sẵn: cuộc họp, hạn nộp, cuộc gọi của cấp trên. Về hưu, thước đo biến mất, nhưng thói quen đo thì còn nguyên. Thế là họ tự tạo ra việc để có cái mà đếm, nhận lời mọi đề nghị, rồi kiệt sức vì một lịch không ai bắt buộc.

Nhóm này còn có một điểm mạnh ít ai nói: họ giỏi giữ nhịp. Một khi có khung rõ, họ bám khung tốt hơn hẳn người vốn thong thả. Vì vậy cách làm hợp nhất không phải là bảo họ "nghỉ ngơi đi", mà là đưa cho họ một khung đủ chặt để yên tâm, đủ thưa để còn thở. Ba trụ là cái khung ấy. Nó không đòi bỏ thói quen làm việc, nó chỉ đổi đối tượng của thói quen: từ công việc của cơ quan sang sức khoẻ, sự có ích và niềm vui của chính mình.

Cũng cần nói thẳng: bận rộn không phải là lỗi. Nhiều người cao tuổi khoẻ mạnh vẫn giữ một nhịp khá dày. Cái cần tránh là bận rộn không chọn lọc, khi mỗi việc mới chen vào là một việc cũ bị làm qua loa, và cuối tuần nhìn lại thấy toàn những mảnh vụn.

Ba trụ của một tuần sống: hiểu cho đúng từng trụ

Trụ giữ sức. Là những buổi cơ thể được dùng đến một cách đều đặn: đi bộ cùng nhóm buổi sáng, làm vườn, bơi, dân vũ, việc nhà nặng tay. Trụ này không cần dài, cần đều. Ba buổi một tuần, mỗi buổi chừng bốn mươi phút đến một tiếng, đã là cái nền tốt cho đa số người còn khoẻ. Người có bệnh nền như huyết áp, tim mạch, khớp nên hỏi bác sĩ trước khi chọn mức vận động.

Trụ việc có ích. Là việc mà người khác nhận được thứ gì đó từ mình: kèm cháu học, giúp tổ dân phố ghi sổ, sửa đồ cho hàng xóm, nấu một bữa cho nhà con. Người quen bận rộn cần trụ này nhiều hơn ai hết, vì nó trả lại cảm giác mình còn được trông cậy. Nhưng chính trụ này cũng dễ phình to nhất, nên phải có mốc trần rõ.

Trụ niềm vui. Là việc làm chỉ vì thích, không có ai chấm điểm: câu cá, nghe nhạc, chơi cờ, chăm chậu lan, đi cà phê với bạn cũ. Người quen bận rộn hay bỏ qua trụ này vì thấy nó "vô ích". Thật ra đây là trụ giữ cho hai trụ kia không biến thành nghĩa vụ.

Khoảng trống có chủ đích. Ngoài ba trụ, nên để ít nhất một buổi sáng hoặc một buổi chiều mỗi ngày không xếp gì. Khoảng này dành cho việc phát sinh, cho giấc trưa dài hơn khi mệt, cho con cháu ghé chơi. Không có khoảng trống, chỉ một việc đột xuất là cả tuần đổ.

Lịch tuần mẫu cho người vừa nghỉ, quen nhịp nhanh

Bảng dưới là lịch giả định của ông Quang sau khi sắp lại. Đây không phải khuôn bắt buộc, mà là một hình dạng để tham khảo rồi chỉnh theo sức mình.

BuổiThứ HaiThứ TưThứ SáuCuối tuần
Sáng sớmĐi bộ nhóm bờ hồ (giữ sức)Đi bộ nhóm bờ hồ (giữ sức)Bơi nhẹ (giữ sức)Ngủ thêm, ăn sáng cùng nhà
Sáng muộnKèm cháu hàng xóm học toán (có ích)Để trốngGhi sổ quỹ tổ dân phố (có ích)Con cháu về chơi
ChiềuChăm chậu lan (vui)Cà phê với bạn cũ (vui)Để trốngĐi chợ phiên, nấu món mới (vui)
TốiĐọc sách, nghe nhạcXem phim cùng vợGọi điện cho con ở xaNghỉ

Để ý mấy điểm: mỗi trụ có hai đến ba buổi; ngày thứ Ba, thứ Năm không ghi gì vì đó là ngày dự phòng; trụ có ích không chiếm buổi chiều để còn sức cho việc vui. Sau hai tuần, ông Quang thấy mình bớt cáu hẳn, dù số việc chỉ giảm chừng một phần ba.

Người ở quê có thể thay bờ hồ bằng đường làng, thay bể bơi bằng việc làm vườn, thay buổi ghi sổ quỹ bằng việc giúp họ hàng chuẩn bị giỗ chạp. Hình dạng giữ nguyên: mỗi trụ vài buổi, có ngày dự phòng, buổi chiều nhẹ hơn buổi sáng. Người còn trông cháu cố định thì tính buổi trông cháu vào trụ có ích, và đừng để nó lấn sang hết các buổi còn lại; trông cháu cả tuần không có ngày nghỉ là một công việc toàn thời gian, không còn là niềm vui.

Năm bước dựng tuần ba trụ trong một buổi chiều

Có thể làm cùng vợ hoặc chồng, hoặc một mình với tờ giấy trắng. Nên làm khi đầu óc thoải mái, không làm vào lúc vừa mệt.

  1. Liệt kê mọi việc đang làm trong tuần hiện tại, kể cả việc nhỏ như chạy chợ hay đón cháu. Ghi cạnh mỗi việc nó thuộc trụ nào; việc không thuộc trụ nào thì đánh dấu riêng.
  2. Đếm số buổi mỗi trụ đang chiếm. Người quen bận rộn thường thấy trụ có ích chiếm quá nửa tuần, còn trụ niềm vui gần như bằng không.
  3. Đặt mốc trần cho trụ có ích: không quá ba buổi một tuần. Việc vượt mốc thì chọn giữ việc mình làm tốt nhất, trả lại việc người khác làm được.
  4. Chọn hai buổi giữ sức cố định theo giờ, ưu tiên buổi sáng, đi cùng người khác để khó bỏ. Thêm một buổi nếu sức cho phép.
  5. Giữ ít nhất hai buổi trống trong tuần và ghi hẳn chữ "trống" vào lịch, để chính mình không lấp nó lại bằng thói quen.

Sau bốn tuần, ngồi lại xem: buổi nào hay bị bỏ, buổi nào làm mình mong tới. Bỏ buổi hay bị bỏ, nhân đôi buổi mình mong. Lịch tuần là thứ sống, không phải bản cam kết.

Những cái sai hay gặp của người quen bận rộn

Nhận lời ngay vì ngại từ chối. Người từng có vị trí ở cơ quan thường được nhờ nhiều. Cách an toàn là luôn hẹn lại một ngày rồi mới trả lời, để kịp nhìn lịch.

Biến niềm vui thành chỉ tiêu. Bắt đầu trồng lan, chưa được tháng đã đặt mục tiêu trăm chậu, đi hội chợ, mở nhóm. Niềm vui hoá thành dự án, lại thêm một việc phải lo. Giữ trụ niềm vui ở mức không có ai chờ kết quả.

Giữ sức theo kiểu thi đấu. Quen hoàn thành mục tiêu nên đi bộ phải đủ số bước, bơi phải đủ vòng, kể cả hôm đau gối. Với tuổi cao, nghe cơ thể quan trọng hơn chạm số. Đau ngực, khó thở, chóng mặt, đau khớp nhói khi tập thì dừng ngay; đau ngực hay khó thở dữ dội thì gọi 115.

Không để vợ hoặc chồng có tiếng nói. Lịch của một người về hưu là lịch của cả nhà. Ông Quang từng xếp kín buổi chiều trong khi vợ ông mong có người đi chợ cùng. Một buổi ngồi bàn chung tránh được cả tháng khó chịu.

Tháng thứ ba trở đi: dấu hiệu tuần lễ đang lệch và cách chỉnh

Tuần ba trụ chạy êm được vài tuần đầu vì còn mới. Khoảng tháng thứ ba, những thói quen cũ bắt đầu chen lại. Dấu hiệu dễ thấy nhất là buổi trống bị lấp dần: hôm nay nhận sửa giúp cái quạt, tuần sau nhận dự một cuộc họp, tháng sau buổi trống chỉ còn trên giấy. Dấu hiệu thứ hai là trụ niềm vui bị hoãn liên tục với lý do "để khi rảnh". Với người quen bận rộn, "khi rảnh" gần như không bao giờ tới.

Cách chỉnh đơn giản: mỗi tối Chủ nhật dành mười lăm phút nhìn lại tuần vừa qua bằng ba câu hỏi. Tuần này mình có đủ hai buổi giữ sức không? Việc có ích nào làm mình thấy nặng nề thay vì vui? Có buổi nào mình làm việc chỉ vì thích không? Nếu câu trả lời thứ ba là không, tuần sau phải đặt lại một buổi niềm vui trước tiên, rồi mới xếp các việc khác vào chỗ còn lại.

Một dấu hiệu nữa cần để ý là cơ thể: ngủ không sâu, ăn mất ngon, đau mỏi kéo dài sau những tuần dày việc. Người quen bận rộn hay bỏ qua những tín hiệu này vì cả đời đã gồng quen. Nếu mệt kéo dài hơn hai tuần dù đã bớt việc, hoặc sụt cân không rõ lý do, nên đi khám để bác sĩ xem xét, thay vì tự đoán là do tuổi.

Câu nói mẫu khi muốn giữ nhịp mà không mất lòng

Người quen bận rộn hay khó nói "không". Mấy câu dưới đây giúp giữ khung tuần mà vẫn giữ được tình. Với hàng xóm nhờ việc: "Tuần này anh đã có việc mấy buổi rồi, để thứ Sáu tuần sau anh qua xem có được không." Với tổ dân phố mời nhận thêm việc, nên đáp: "Em nhận phần ghi sổ, còn phần đi thu thì nhờ người khác giúp, để em làm cho tử tế một việc."

Với con cái khi chúng muốn bố mẹ trông cháu cả tuần: "Bố mẹ trông được ba buổi, còn hai buổi bố mẹ có lịch riêng, các con thu xếp giúp." Câu này không phải từ chối, mà là cho con biết bố mẹ cũng có một đời sống đáng tôn trọng. Với bạn cũ hay rủ đi nhậu muộn: "Sáng mai tớ đi bộ với nhóm, hẹn cà phê chiều thì tớ đi được." Đổi lời từ chối thành một đề nghị khác giữ được cả bạn lẫn nhịp.

Câu hỏi thường gặp

Mới về hưu có nên nghỉ hẳn một tháng rồi mới xếp lịch không?

Nếu cơ thể thật sự mệt sau những năm cuối đi làm thì nghỉ vài tuần là hợp lý. Nhưng người quen bận rộn nghỉ quá lâu dễ rơi vào nhịp ngủ muộn dậy muộn khó sửa. Nên giữ ít nhất trụ giữ sức ngay từ tuần đầu.

Một tuần nên có bao nhiêu buổi trống là vừa?

Với người quen nhịp nhanh, hai đến bốn buổi trống mỗi tuần là mức dễ chịu. Ít hơn thì việc đột xuất làm đổ lịch, nhiều hơn thì dễ bứt rứt. Thử vài tuần rồi điều chỉnh.

Có cần ghi lịch ra giấy không hay nhớ trong đầu là đủ?

Nên ghi ra giấy dán ở chỗ dễ thấy, ít nhất trong hai tháng đầu. Ghi ra giúp cả nhà cùng biết, và giúp chính mình thấy rõ khi trụ có ích bắt đầu phình to.

Nếu sức khoẻ không cho đi bộ thì trụ giữ sức làm gì?

Có nhiều việc khác như vận động trong nhà, làm vườn nhẹ, đứng lên ngồi xuống theo hướng dẫn. Người có bệnh nền nên hỏi bác sĩ xem mức nào phù hợp trước khi chọn.

Ba trụ có cần cân bằng tuyệt đối không?

Không cần. Có tuần trụ có ích nhiều hơn vì nhà con có việc, có tuần trụ niềm vui nhiều hơn vì đi chơi. Chỉ cần nhìn theo tháng thì không trụ nào bị bỏ trống quá lâu.

Vợ chồng có nên dùng chung một lịch tuần không?

Nên có một lịch chung cho các buổi cùng làm và lịch riêng cho từng người. Giữ thời gian riêng giúp hai người không ngợp vì bỗng dưng ở cạnh nhau cả ngày.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138