KinhNe.comKính Nể
Về hưu làm gì

Về hưu làm gì khi là người hướng nội: những việc vui một mình mà không khép kín

Người hướng nội về hưu không cần ép mình vào hội đông người. Cách chọn việc vui một mình, giữ vài sợi dây với người khác và biết khi nào yên tĩnh thành cô lập.

An older Vietnamese woman around seventy sits alone on a park pavilion bench sketching plants into a closed notebook, soft late afternoon light, wide shot from behind

Người hướng nội về hưu nên chọn những việc có thể làm một mình hoặc trong nhóm rất nhỏ, như làm vườn, đọc và chép lại, đi bộ một mình, làm đồ thủ công, rồi giữ thêm hai ba sợi dây đều đặn với người khác. Không cần ép mình vào hội đông người; chỉ cần yên tĩnh không trượt thành cô lập.

Lấy ví dụ giả định bà Thu, 66 tuổi, nguyên kế toán ở một xí nghiệp. Con cái thấy mẹ ở nhà nhiều nên khuyên đi hát, đi dân vũ, tham gia đủ thứ hội. Bà đi thử hai buổi rồi về mệt cả ngày, càng ngại ra ngoài. Bà không buồn, bà chỉ là người nạp năng lượng bằng yên tĩnh. Bài này dành cho những người như bà Thu và cho con cháu đang lo lắng thay cho ông bà mình.

Hướng nội không phải là buồn, cũng không phải là có vấn đề

Hướng nội là một kiểu tính cách: người đó thấy khoẻ lại khi được ở yên, thấy hao sức khi phải tiếp xúc nhiều người liên tục. Họ vẫn có thể vui vẻ, có bạn, có tiếng nói, chỉ là liều lượng giao tiếp họ cần thấp hơn. Cả đời đi làm, nhiều người hướng nội đã phải gồng mình để hợp với văn phòng ồn ào. Về hưu là lần đầu họ được sống đúng nhịp của mình.

Vì thế lời khuyên chung chung kiểu "về hưu phải ra ngoài giao lưu" đôi khi lại phản tác dụng. Một buổi hát đông người với người hướng ngoại là nạp năng lượng, với người hướng nội lại là rút cạn. Điều cần phân biệt không phải là ở nhà nhiều hay ít, mà là người đó có đang hài lòng, có đang làm việc mình thích, và có còn vài người để chia sẻ hay không.

Con cháu cũng nên đổi câu hỏi. Thay vì "sao mẹ không đi đâu", hãy hỏi "dạo này mẹ thích làm gì nhất". Câu trả lời thường cho thấy ông bà đang sống một đời rất đầy, chỉ là đầy theo kiểu lặng lẽ.

Cũng nên phân biệt hướng nội với ngại ngùng. Người ngại ngùng muốn gặp người khác nhưng sợ; người hướng nội không sợ, chỉ là không cần nhiều. Với người ngại ngùng, một lời rủ đi cùng lần đầu có thể mở ra cả một nhóm bạn. Với người hướng nội, lời rủ ấy chỉ nên là lời mời, không nên thành áp lực. Hỏi thẳng ông bà mình thuộc kiểu nào thường cho câu trả lời rõ hơn mọi phỏng đoán.

Việc hợp người hướng nội, xếp theo mức tiếp xúc

Bảng này giúp chọn việc theo liều giao tiếp mình chịu được. Nên có cả ba cột trong tuần, nhưng phần lớn thời gian ở cột thứ nhất là hoàn toàn ổn.

Hoàn toàn một mìnhMột hai người thân quenNhóm nhỏ, ít nói chuyện
Chăm vườn rau, chậu câyĐi bộ sáng cùng một người bạnLớp viết chữ đẹp, mỗi người tự viết
Đọc sách rồi chép đoạn mình thíchNấu món mới cho con cháuNhóm câu cá ngồi cách nhau
Đan móc, may vá, làm đồ thủ côngChơi cờ với hàng xómLớp cắm hoa ở nhà văn hoá
Đi bộ một mình một đoạn quenKèm một đứa cháu học bàiNhóm trồng rau chung ở sân khu phố
Nghe nhạc, nghe kể chuyện qua đàiGọi điện dài với một người bạn cũĐi lễ hội vào giờ vắng

Cột thứ ba đáng để ý: có những nhóm mà người ta ngồi cạnh nhau nhưng mỗi người làm việc của mình. Với người hướng nội, đó là cách có mặt giữa người khác mà không phải nói liên tục. Lớp viết chữ, lớp cắm hoa, nhóm câu cá thuộc loại này.

Giữ vài sợi dây với người khác mà không mệt

Một cuộc hẹn cố định mỗi tuần. Không cần nhiều, chỉ cần một: cà phê sáng thứ Bảy với một người bạn, hoặc bữa trưa Chủ nhật ở nhà con. Cố định thì không phải nghĩ, không phải sắp xếp, nên đỡ tốn sức.

Một người biết mình đang thế nào. Có thể là một người con, một người bạn, một người hàng xóm. Người này nên gặp hoặc nghe giọng mình ít nhất vài ngày một lần, để nếu có gì bất thường thì có người nhận ra.

Một nhóm nhỏ theo sở thích. Ba đến năm người chung một việc, gặp hai tuần một lần. Nhóm nhỏ không đòi phải nói chuyện với người lạ, cũng không có những màn phát biểu.

Một kênh liên lạc nhẹ. Tin nhắn ngắn, ảnh vườn rau gửi cho con, lời chúc ngày lễ. Với người hướng nội, liên lạc không cần nói là cách giữ quan hệ ít tốn sức nhất.

Ba việc một mình đáng thử, đi sâu một chút

Chép lại những đoạn mình thích. Đọc một cuốn sách, gặp đoạn hay thì chép tay vào sổ, ghi thêm một hai dòng vì sao mình thích. Sau vài tháng, cuốn sổ thành một thứ rất riêng, có thể đưa con cháu đọc. Việc này vừa giữ mắt và tay hoạt động, vừa cho đầu óc một việc để nghĩ tiếp sau khi gấp sách. Người mắt kém nên đọc sách chữ to, ngồi chỗ đủ sáng, và đi kiểm tra kính khi thấy mỏi mắt nhanh.

Đi bộ một mình theo một cung đường quen. Khác với đi bộ theo nhóm, đi một mình cho phép chọn nhịp, dừng lại nhìn cây, nghe tiếng chim. Nên chọn cung đường quen, có người qua lại, mang theo điện thoại và báo người nhà giờ về. Ai có bệnh nền về tim, huyết áp, khớp nên hỏi bác sĩ về quãng đường phù hợp; thấy đau ngực, khó thở, chóng mặt thì dừng lại và gọi 115 nếu không đỡ.

Làm một món đồ bằng tay trọn vẹn. Đan một chiếc khăn, khâu một cái túi vải, đóng một cái kệ nhỏ. Việc làm trọn một món từ đầu đến cuối cho cảm giác hoàn thành rất rõ, thứ mà người hướng nội thường thích hơn lời khen đông người. Món làm xong có thể tặng cháu, tặng hàng xóm, và đó cũng là một cách kết nối không cần nói nhiều.

Lịch một tuần của bà Thu sau khi sắp lại

Sau buổi nói chuyện với con gái, bà Thu bỏ lớp hát và giữ lại những thứ bà thật sự thích. Sáng nào bà cũng đi bộ một mình quanh khu phố lúc trời còn mát, về tưới mấy luống rau trên sân thượng. Thứ Hai và thứ Năm bà ngồi chép thơ bằng bút mực, mỗi lần chừng một tiếng. Thứ Ba bà đi chợ với cô em họ, hai chị em chẳng nói nhiều nhưng bà thích có người đi cạnh.

Chiều thứ Tư bà dự lớp cắm hoa ở nhà văn hoá phường, nơi mỗi người tự làm bình của mình. Thứ Bảy bà đón đứa cháu nội sang ăn trưa và kèm nó đọc sách. Chủ nhật bà ở nhà hoàn toàn, coi đó là ngày nạp lại. Nhìn từ ngoài, lịch này thưa; nhìn từ trong, mỗi ngày đều có một việc bà mong tới và mỗi tuần có ba bốn lần bà gặp người khác. Đó là liều vừa với bà.

Điểm đáng học không phải là danh sách việc cụ thể, mà là bà chọn từ chính cảm giác sau mỗi việc: việc nào về thấy nhẹ người thì giữ, việc nào về thấy rã rời thì bỏ, dù người khác khen việc đó tốt đến đâu.

Khi nào yên tĩnh đang trượt thành cô lập

Người hướng nội vẫn cần được để ý, không phải vì tính cách của họ, mà vì tuổi cao có những thay đổi dễ bị che lấp sau sự yên lặng. Mấy dấu hiệu dưới đây cho thấy nên ngồi lại nói chuyện, và có khi nên đi khám:

  • Bỏ cả những việc trước đây rất thích, như không ra vườn, không đọc nữa, kéo dài nhiều tuần.
  • Không còn muốn gặp cả người thân thiết nhất, từ chối cả cuộc hẹn quen thuộc.
  • Ăn ít đi rõ rệt, sụt cân không rõ lý do, ngủ quá nhiều hoặc thức trắng.
  • Hay quên tăng nhanh, lẫn lộn ngày tháng, đi lạc ở đường quen.
  • Nói những câu như mình là gánh nặng, sống chẳng để làm gì.

Những dấu hiệu này không phải là tính hướng nội, và không ai nên tự gán tên bệnh cho chúng. Việc đúng là đưa ông bà đi gặp bác sĩ để được khám và tư vấn. Nếu có dấu hiệu nguy hiểm tức thời như nói muốn tự làm hại mình, yếu liệt nửa người, nói khó, thì gọi 115 hoặc đưa đi cấp cứu ngay.

Con cháu nên nói gì với ông bà hướng nội

Nhiều lời khuyên xuất phát từ thương nhưng nghe như chê. "Mẹ ở nhà mãi thế buồn chết" khiến người hướng nội thấy mình bị coi là có vấn đề. Thay bằng câu mở: "Con thấy mẹ chăm rau đẹp quá, mẹ chỉ con trồng với." Câu này cho ông bà một cơ hội nói về điều họ thích, và tự nhiên kéo thêm một sợi dây kết nối.

Khi muốn rủ ông bà ra ngoài, hãy mời việc cụ thể, ít người, có giờ về rõ: "Sáng Chủ nhật con đưa bố ra hồ câu cá hai tiếng rồi về ăn trưa." Tránh những lời mời kiểu "đi đám cưới cho vui" khi biết đó là nơi bố mẹ phải chào hỏi hàng trăm người. Và nếu ông bà từ chối, tôn trọng lời từ chối đó. Sự yên tĩnh là thứ ông bà đã đợi suốt mấy chục năm đi làm.

Một cách quan tâm nhẹ nhàng hợp với người hướng nội là hỏi han qua việc làm chứ không qua lời nói dài. Mang sang một gói hạt giống rau mới, nhờ bà chỉ cách muối dưa, xin ông chép lại bài thơ ông thuộc từ hồi trẻ. Những việc nhỏ như vậy cho ông bà biết con cháu đang để ý, mà không bắt ông bà phải ngồi trả lời những câu hỏi về cảm xúc mình. Khi thật sự lo, hãy nói thẳng nỗi lo của mình và mời ông bà đi khám cùng, thay vì vòng vo.

Câu hỏi thường gặp

Người hướng nội về hưu có nhất thiết phải tham gia hội người cao tuổi không?

Không bắt buộc. Có thể tham gia ở mức vừa phải như dự họp định kỳ, góp một việc nhỏ, mà không cần có mặt ở mọi hoạt động. Quan trọng là giữ được vài mối liên hệ đều đặn.

Ở nhà cả ngày có hại cho sức khoẻ không?

Ở nhà không có hại nếu vẫn vận động, ra nắng sớm, ăn uống đều và có việc để làm. Điều đáng lo là ngồi một chỗ quá lâu, nên xen vào việc tay chân như tưới cây, dọn nhà, đi bộ ngắn.

Làm sao biết mình hướng nội hay đang buồn chán?

Người hướng nội vẫn thấy vui với việc mình chọn và thấy khoẻ lại sau khi ở một mình. Nếu ở một mình mà vẫn nặng nề, mất hứng với mọi thứ trong nhiều tuần, nên nói với người thân và đi khám.

Có nên ép bố mẹ hướng nội đi du lịch theo đoàn đông?

Không nên ép. Thay vào đó, đề nghị một chuyến đi nhỏ cùng vài người thân, lịch thong thả, có thời gian nghỉ riêng mỗi buổi chiều. Hỏi ý bố mẹ về nơi đến và nhịp đi trước khi đặt.

Người hướng nội nên chọn sở thích nào để vẫn có bạn?

Những việc làm cạnh nhau mà không phải nói nhiều rất hợp: câu cá, viết chữ, cắm hoa, trồng rau chung. Bạn bè đến tự nhiên từ việc ngồi cạnh nhau nhiều lần.

Một tuần gặp người khác bao nhiêu lần là đủ?

Không có con số chung. Mỗi người tự cảm nhận, nhưng ít nhất nên có vài lần gặp hoặc nghe giọng người thân mỗi tuần, để có người nhận ra khi mình không khoẻ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138