KinhNe.comKính Nể
Về hưu làm gì

Về hưu nên về quê làm vườn hay ở lại phố: cân nhắc từng mặt và thử trước khi quyết

Giấc mơ về quê làm vườn sau nghỉ hưu đẹp nhưng không hợp với mọi người. So sánh quê và phố theo sức khoẻ, con cháu, bạn bè, việc hằng ngày và cách sống thử trước.

An older Vietnamese couple in their mid sixties walk along a narrow garden path between vegetable beds beside a country house, wide shot from behind, soft early morning haze

Về quê làm vườn sau khi nghỉ hưu hợp với người còn khoẻ, có nhà cửa và người thân ở quê, quen nếp làng, và chấp nhận đi xa hơn khi cần khám chữa bệnh. Ở lại phố hợp với người có bệnh cần theo dõi thường xuyên, có con cháu gần, có nhóm bạn đang gắn bó. Cách khôn nhất là sống thử ở quê vài tháng trước khi bán nhà hay chuyển hẳn.

Ví dụ giả định ông bà Lâm, 62 và 60 tuổi, cùng nghỉ hưu ở thành phố. Ông mơ về lại mảnh vườn của bố mẹ để trồng cây ăn quả, nuôi mấy con gà. Bà thì lo: con gái sắp sinh cháu thứ hai, bà quen đi chợ gần, quen nhóm dân vũ dưới sân chung cư. Cả hai đều có lý. Bài này đặt các mặt cạnh nhau để ông bà nào đang phân vân có thể tự cân, thay vì để một giấc mơ hay một nỗi lo quyết thay mình.

Giấc mơ về quê và những điều ít ai kể

Hình ảnh về quê sau nghỉ hưu rất đẹp: sáng ra vườn hái rau, chiều ngồi hiên uống trà, không khí trong lành, hàng xóm thân tình. Với nhiều người, đó đúng là những năm tháng vui nhất đời. Nhưng có mấy điều ít khi được kể trong giấc mơ ấy.

Thứ nhất, làng quê đã đổi. Người cùng lứa có thể đã đi làm ăn xa, đã về với con ở phố, hoặc đã mất. Người trong xóm giờ là thế hệ mình không quen. Thứ hai, vườn cần chăm thật. Một mảnh vườn bỏ lâu năm phải dọn cỏ, đào lại đất, sửa hàng rào, và những việc ấy nặng hơn tưởng tượng với người ngoài sáu mươi. Thứ ba, khoảng cách tới nơi khám chữa bệnh, tới con cháu, tới chợ lớn đều xa hơn. Khi còn khoẻ, xa không phải là vấn đề; khi có việc gấp, nó thành vấn đề lớn.

Ngược lại, ở lại phố cũng có cái giá: nhà chật, ồn, ít đất, dễ quanh quẩn trong bốn bức tường nếu không chủ động ra ngoài. Không có lựa chọn nào hoàn hảo. Điều cần là chọn được nơi mà điểm mạnh hợp với mình, điểm yếu mình chịu được.

Đặt quê và phố cạnh nhau theo từng mặt

Bảng so sánh chung để mỗi nhà tự điền thêm hoàn cảnh riêng. Không có cột nào thắng tuyệt đối.

Mặt cân nhắcVề quêỞ lại phố
Vận động hằng ngàyCó sẵn việc vườn, đi bộ đường làng, nhưng dễ làm quá sứcPhải chủ động tìm: nhóm tập, công viên, cầu thang
Khám chữa bệnhTrạm y tế xã gần, bệnh viện lớn thường xaGần nơi khám, dễ tái khám định kỳ
Con cháuGặp theo dịp, con cháu về chơi dài ngày hơnGặp thường xuyên, dễ bị kéo vào trông cháu toàn thời gian
Bạn bèHọ hàng, xóm cũ, phải làm quen lạiBạn cùng cơ quan, nhóm sinh hoạt đang có
Không khí, tiếng ồnThoáng, yên, nhưng mùa nồm, mùa rét có khi khắc nghiệt hơnỒn, bụi, nóng hơn vào mùa hè
Đi lạiThường cần xe máy, khó khi thôi láiCó xe buýt, xe ôm, đi bộ được nhiều nơi
Chi phí sinh hoạtNhiều khoản thấp hơn, nhưng thêm chi phí đi lại khám bệnh, sửa nhà vườnNhiều khoản cao hơn, nhưng gần dịch vụ

Đọc bảng này cùng vợ hoặc chồng, mỗi người đánh dấu mặt nào mình coi là quan trọng nhất. Thường thì hai người coi trọng hai mặt khác nhau, và đó chính là chỗ cần bàn, không phải chỗ để một người thắng.

Bốn câu hỏi cần trả lời thật lòng trước khi về

Ở quê có ai mình thật sự gần gũi không? Không phải họ hàng trên giấy mà là người mình có thể gọi sang uống trà, nhờ đưa đi khám khi cần. Nếu không có ai, việc về quê cũng là việc chuyển tới một nơi mới, cần thời gian làm quen như ở bất cứ đâu.

Sức khoẻ hiện tại cần theo dõi thường xuyên không? Người có bệnh cần tái khám đều, cần làm xét nghiệm định kỳ nên hỏi bác sĩ xem có thể theo dõi ở cơ sở gần quê không, hoặc mỗi lần tái khám phải đi bao xa. Câu trả lời này quan trọng hơn mọi cảm hứng.

Ai sẽ làm phần việc nặng của vườn? Dọn cỏ lần đầu, sửa mái, đào ao, chặt cây cao. Nếu không có người giúp hoặc không định thuê, mảnh vườn sẽ thành gánh nặng chứ không thành niềm vui.

Cả hai vợ chồng có cùng muốn không? Nhiều cặp về quê vì một người muốn, người kia chiều theo. Vài tháng sau người chiều theo thấy buồn, nhớ con cháu, nhớ bạn. Một quyết định lớn như vậy cần cả hai cùng gật đầu thật lòng.

Cách sống thử ở quê trước khi chuyển hẳn

Sống thử là cách rẻ nhất để biết giấc mơ có hợp với đời thật không. Không cần bán nhà ở phố, không cần chuyển đồ đạc.

  1. Chọn một mùa khó, không chọn mùa đẹp. Ở miền Bắc nên thử vào mùa rét hoặc mùa nồm; ở miền Trung thử vào mùa mưa bão; ở miền Nam thử vào mùa mưa. Mùa đẹp ai cũng thấy quê dễ sống.
  2. Ở liền ít nhất hai đến ba tháng, không về phố giữa chừng. Ở vài tuần chỉ là đi nghỉ, chưa phải là sống.
  3. Sống đúng như sẽ sống: tự đi chợ, tự nấu, tự chăm vườn, tự đi khám nếu có lịch. Không nhờ họ hàng phục vụ như khách.
  4. Ghi lại mỗi tuần ba điều thích và ba điều khó. Cuối đợt đọc lại cùng nhau.
  5. Hỏi con cháu cảm nhận khi về thăm: chúng có thấy bố mẹ vui hơn không, có lo về đường xa không.

Ông bà Lâm thử ba tháng mùa rét. Ông vẫn thích vườn, nhưng thú thật mùa nồm làm ông đau khớp nhiều hơn. Bà thấy nhớ cháu da diết. Hai người chọn cách giữ nhà phố, về quê mỗi tháng một tuần để chăm vườn. Đó không phải là thất bại của giấc mơ, mà là giấc mơ được chỉnh cho vừa với đời thật.

Mảnh vườn đầu tiên ở quê: bắt đầu nhỏ để không đuối sức

Người mới về quê hay muốn phục hồi ngay cả khu vườn của bố mẹ ngày trước. Cách đó thường làm hỏng cả niềm vui lẫn cái lưng. Bắt đầu nhỏ, mở rộng theo sức, là cách bền nhất.

  1. Mùa đầu chỉ làm hai đến bốn luống rau gần nhà, đủ cho hai ông bà ăn. Phần còn lại của vườn tạm để cỏ thấp hoặc nhờ người phát quang một lần.
  2. Thuê hoặc nhờ người trẻ làm phần nặng lúc đầu: dọn cỏ lâu năm, đào luống, sửa hàng rào. Ông bà nhận phần gieo hạt, tưới, nhổ cỏ nhỏ.
  3. Làm luống cao ngang đầu gối hoặc dùng thùng, chậu đặt trên bệ để đỡ cúi. Đặt một ghế thấp ở đầu luống.
  4. Chọn cây dễ trồng, ít sâu: rau ngót, rau muống, mồng tơi, hành, ớt, vài gốc chuối, đu đủ. Cây ăn quả lâu năm trồng ít gốc trước, xem đất thế nào rồi mới thêm.
  5. Sau mỗi mùa, ngồi lại xem phần vườn hiện có đã vừa sức chưa. Còn dư sức thì mở thêm một hai luống, thấy mệt thì giữ nguyên.

Người có bệnh tim mạch, huyết áp, xương khớp nên hỏi bác sĩ trước khi làm vườn nhiều giờ. Đau ngực, khó thở, chóng mặt khi đang làm thì dừng ngay; không đỡ thì gọi 115. Làm vườn giữa trưa nắng gắt hay khi trời rét đậm là việc nên bỏ hẳn, dù vườn có cần đến đâu.

Những phương án ở giữa mà nhiều nhà chọn

Không phải ai cũng phải chọn hẳn một bên. Nhiều gia đình tìm được cách ở giữa. Có nhà giữ chỗ ở phố, về quê theo mùa: mùa xuân, mùa thu về trồng và thu hoạch, mùa hè nóng và mùa rét về phố gần con. Có nhà ở phố nhưng thuê hoặc mượn một mảnh đất nhỏ ven đô để trồng rau, mỗi tuần ra hai ba buổi. Có nhà làm vườn trên sân thượng, ban công, đủ để có rau ăn và có việc mỗi sáng.

Cũng có nhà ở quê nhưng chọn chỗ gần thị trấn hoặc gần trung tâm xã, để vẫn có vườn mà đi khám, đi chợ không quá xa. Với người cao tuổi, khoảng cách tới trạm y tế và tới nơi có xe đi bệnh viện lớn nên được tính ngay từ đầu, không phải khi đã có việc gấp.

Điểm chung của các phương án ở giữa là giữ được cả hai thứ người ta thường sợ mất: đất để làm và người để gần. Cái giá là phải đi lại nhiều hơn, nên chỉ hợp khi sức khoẻ còn cho phép đi xa thường xuyên. Khi sức đã giảm, nên chọn lại một nơi ở chính, gần người chăm sóc và gần nơi khám.

Nói chuyện với con cái về quyết định này

Con cái thường phản ứng theo hai kiểu: hoặc lo lắng phản đối vì sợ bố mẹ ở xa, hoặc vui vẻ đồng ý vì nghĩ bố mẹ sẽ khoẻ hơn. Cả hai đều cần được nghe. Ông bà nên nói rõ kế hoạch: sống thử bao lâu, nếu có việc gấp thì ai ở gần, bao lâu con cháu về thăm một lần. Câu mẫu: "Bố mẹ muốn thử về quê ba tháng. Trong thời gian đó chú Ba ở gần sẽ giúp nếu có việc. Các con về được thì về, bố mẹ sẽ gọi điện mỗi tối."

Điều quan trọng là đây là quyết định của ông bà. Con cái góp ý, lo giúp phần đi lại, nhưng không quyết thay. Người cao tuổi còn khoẻ có quyền chọn nơi mình sống. Ngược lại, ông bà cũng nên lắng nghe những lo lắng có cơ sở của con, như chuyện xa nơi khám bệnh, để kế hoạch chắc chắn hơn.

Câu hỏi thường gặp

Có nên bán nhà ở phố để về quê ngay khi nghỉ hưu không?

Không nên vội. Sống thử vài tháng, tốt nhất vào mùa khó, rồi mới quyết. Giữ một chỗ ở phố trong vài năm đầu giúp có đường lùi nếu thấy không hợp.

Về quê thì khám bệnh định kỳ ra sao?

Hỏi bác sĩ đang theo dõi xem có thể chuyển việc theo dõi về cơ sở gần quê không, hoặc sắp lịch tái khám vào những dịp lên thăm con. Nên biết rõ trạm y tế xã và đường tới bệnh viện gần nhất từ ngày đầu.

Một mình về quê có ổn không khi vợ hoặc chồng đã mất?

Có thể ổn nếu ở quê có người thân gần và có người đến thăm đều. Nên thống nhất với con cháu và một người hàng xóm cách liên lạc hằng ngày, và luôn biết số 115 khi có việc khẩn.

Làm vườn ở quê có phải là vận động đủ không?

Làm vườn là vận động tốt nhưng hay không đều: mùa bận làm quá sức, mùa nhàn lại không làm gì. Nên giữ thêm việc đi bộ đều đặn. Người có bệnh nền hỏi bác sĩ trước khi nhận việc vườn nặng.

Ở phố mà vẫn muốn có vườn thì làm thế nào?

Có thể trồng rau trên sân thượng, ban công bằng chậu, thùng xốp, hoặc tham gia nhóm trồng rau chung ở khu phố nếu có. Vườn nhỏ vẫn đủ cho niềm vui mỗi sáng và ít việc nặng hơn.

Khi nào nên quay về gần con cháu?

Khi đi lại bắt đầu khó, khi bệnh cần theo dõi sát hơn, hoặc khi một trong hai người cần người chăm thường xuyên. Bàn trước điều này với con cháu từ lúc còn khoẻ để khi cần thì đã có kế hoạch.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138