Một buổi họp mặt bạn già tại nhà vui nhất khi số khách vừa phải, khoảng tám đến mười hai người, mỗi người mang một món, chủ nhà chỉ lo chỗ ngồi, trà nước và một món chính, và mọi việc chuẩn bị được chia ra trong ba bốn ngày. Như vậy chủ nhà ngoài 70 vẫn còn sức ngồi trò chuyện với khách, thay vì cả buổi lúi húi trong bếp rồi hôm sau mệt nằm bẹp.
Nhiều ông bà ngại mời bạn tới nhà vì sợ mệt, sợ nhà chật, sợ phiền con cháu. Bài này đi qua cách tính số khách, chia món, sắp nhà cho an toàn, lịch chuẩn bị bốn ngày, cách dẫn dắt buổi gặp để ai cũng vui, và lời mời, lời cảm ơn mẫu cho khéo.
Vì sao họp mặt tại nhà đáng làm ở tuổi này
Quán xá ồn, ghế cứng, nhà vệ sinh xa, giờ giấc bị giục. Nhà riêng thì khác: ngồi lâu được, nói to nói nhỏ tuỳ thích, ai mệt có chỗ ngả lưng, ăn uống đúng khẩu vị của người lớn tuổi. Nhiều người cao tuổi còn thấy được mời tới nhà là được coi là thân thiết, điều mà quán xá không thay được.
Bà Ba 71 tuổi ở một phường ven thành phố, mỗi quý mời nhóm bạn tập buổi sáng tới nhà một lần. Lần đầu bà tự nấu sáu món, dậy từ bốn giờ sáng, khách về thì bà mệt hai ngày. Từ lần thứ hai, bà chỉ nấu nồi canh chua, mỗi bạn mang một món, con gái bà lo giúp dọn dẹp. Buổi gặp vui hơn hẳn vì bà được ngồi cùng.
Điều quan trọng là bỏ đi ý nghĩ rằng chủ nhà phải lo tất cả. Ở tuổi này, bạn bè tới để gặp nhau chứ không để được chiêu đãi. Một buổi gặp giản dị mà đều đặn có giá trị hơn một bữa tiệc lớn làm một lần rồi thôi vì quá mệt.
Tính số khách và chia món cho vừa
Số khách quyết định gần hết độ mệt của chủ nhà. Bảng dưới gợi ý theo cỡ nhà và sức chủ nhà, các con số là ví dụ giả định để tham khảo.
| Hoàn cảnh | Số khách hợp lý | Chủ nhà lo | Khách mang |
|---|---|---|---|
| Căn hộ nhỏ, chủ nhà sống một mình | Năm đến sáu người | Trà, bánh, một món nóng nhẹ | Trái cây, một món mặn nguội |
| Nhà phố có phòng khách rộng | Tám đến mười hai người | Trà nước, một món chính, cơm hoặc bún | Mỗi người hoặc mỗi cặp một món |
| Nhà có sân, có con cháu giúp | Mười lăm người trở lên | Một hai món chính, chỗ ngồi ngoài sân | Chia nhóm: món mặn, rau, tráng miệng |
| Chủ nhà vừa ốm dậy hoặc đang mệt | Ba bốn người thân nhất | Chỉ trà nước | Bạn bè tự mang đồ ăn tới |
Chia món nên bàn trước qua điện thoại: ai mang gì, để tránh mười người mang mười đĩa xôi. Một người trong nhóm nhận việc ghi danh sách món giúp chủ nhà. Hỏi luôn ai đang ăn kiêng theo dặn của bác sĩ để có món nhạt, ít đường, ít mỡ cho họ.
Sắp nhà an toàn cho khách cao tuổi
Khách ngoài 70 có người chân yếu, mắt kém, đi bằng gậy. Một lượt rà nhà trước hôm gặp tránh được phần lớn các tai nạn hay gặp.
- Dọn thảm nhỏ, dây điện, đồ chơi của cháu trên lối đi từ cửa vào phòng khách và tới nhà vệ sinh.
- Bật đủ đèn ở lối vào, hành lang, nhà vệ sinh, kể cả ban ngày nếu nhà tối.
- Xếp ghế có tựa lưng, có tay vịn cho khách lớn tuổi nhất; ghế sofa quá thấp và mềm khiến người đau gối khó đứng dậy.
- Đặt một tấm thảm chống trơn và một chiếc ghế nhỏ trong nhà vệ sinh nếu nhà chưa có tay vịn.
- Để sẵn chỗ cất gậy, cất giày dép gọn, tránh khách vấp phải đôi dép để ngổn ngang.
- Đóng bớt cửa sổ hướng gió lùa vào mùa lạnh, mở quạt nhẹ thay vì điều hoà quá lạnh vào mùa nóng.
- Có một phòng hoặc góc yên tĩnh, có ghế dài, cho ai mệt muốn ngồi nghỉ riêng.
Chủ nhà cũng nên biết sẵn: nếu có khách đau ngực, khó thở, yếu hay liệt nửa người, nói khó, hay ngã đập đầu thì gọi 115 ngay, mở cửa sẵn cho đội cấp cứu và báo người nhà của khách.
Lịch chuẩn bị bốn ngày cho chủ nhà ngoài 70
Thay vì dồn hết vào buổi sáng hôm gặp, chia việc ra mỗi ngày một chút. Lịch dưới đây là mẫu cho buổi gặp sáng chủ nhật.
| Ngày | Việc chính | Ai giúp |
|---|---|---|
| Thứ năm | Gọi chốt số khách, chốt món mỗi người mang, hỏi ai cần đón | Một bạn trong nhóm ghi danh sách |
| Thứ sáu | Đi chợ đồ khô, mua trà, đá, giấy ăn, cốc chén còn thiếu | Con hoặc cháu chở đi |
| Thứ bảy | Dọn phòng khách, rà lối đi, kê ghế, sơ chế đồ cho món chính | Con cháu dọn đồ nặng |
| Chủ nhật sáng | Nấu món chính, pha trà, bày bàn trước khi khách tới nửa tiếng | Một người bạn tới sớm phụ |
| Chủ nhật chiều | Nghỉ trưa, việc rửa bát để con cháu hoặc khách ở lại phụ | Không tự làm hết một mình |
Điểm mấu chốt của lịch là không có ngày nào chủ nhà làm quá ba tiếng. Việc nặng như bê bàn, kê ghế, xách đồ chợ thì nhờ người trẻ. Chủ nhà dành sức cho việc mình làm khéo nhất, thường là món chính và tiếp chuyện.
Dẫn dắt buổi gặp để ai cũng được vui
Đón từng người ở cửa. Chào tên, đỡ người đi lại khó, chỉ chỗ ngồi. Những phút đầu là lúc khách thấy mình được trọng.
Có một chuyện mở đầu. Một tấm ảnh cũ của nhóm, một món ăn có câu chuyện, một tin vui của ai đó. Chuyện mở đầu giúp mọi người khỏi ngồi im chờ.
Ngồi thành vòng tròn hoặc chữ U. Ai cũng nhìn thấy mặt nhau, người nghe kém đọc được nét mặt. Tránh xếp ghế thành hàng dài, người ngồi đầu này không nghe được người ngồi đầu kia.
Để ý người im lặng. Hỏi riêng họ một câu cụ thể: dạo này vườn nhà có gì, cháu học tới lớp mấy. Đừng ép kể trước cả nhóm.
Có một hoạt động nhẹ giữa buổi. Hát vài bài quen, xem lại ảnh cũ trên ti vi nhờ cháu nối máy, hay mỗi người kể một món ăn tuổi thơ. Một hoạt động chung kéo mọi người về một câu chuyện, tránh cảnh chia thành mấy nhóm nhỏ nói chuyện riêng mà người ngồi giữa không theo được bên nào.
Kết thúc khi còn vui. Hai đến ba tiếng là vừa. Chủ nhà nói nhẹ nhàng, ví dụ: "Hôm nay vui quá, hẹn quý sau nhà bà Năm nhé", để mọi người biết lúc ra về mà không ngại.
Khi sống chung với con cháu: thoả thuận trước cho êm
Nhiều ông bà ở chung với con, nhà là nhà chung, nên mời bạn tới cũng cần bàn với con cháu từ trước. Đây không phải chuyện xin phép, mà là sắp xếp cho cả nhà cùng thoải mái. Con dâu biết trước thì không lên kế hoạch dọn dẹp lớn đúng hôm ấy, cháu biết trước thì không mở nhạc to, con trai biết trước thì để xe gọn cho khách dắt vào.
Câu nói mẫu với con: "Sáng chủ nhật tuần sau mẹ mời mấy bác trong nhóm tập tới nhà uống trà, từ chín giờ tới mười một giờ. Con giúp mẹ kê bàn tối thứ bảy nhé, còn hôm đó các con cứ đi chơi bình thường." Nói rõ giờ và việc cần giúp, con cháu dễ nhận lời hơn là một lời báo chung chung.
Nếu nhà chật, có thể chọn giờ con cháu đi làm, đi học. Nếu con cháu ở nhà, mời chúng ra chào các bác một lát rồi để người lớn trò chuyện riêng. Nhiều bạn già thích thấy cháu của bạn mình, coi đó là phần vui của buổi gặp. Điều cần tránh là để buổi gặp thành cớ cho chuyện giận hờn trong nhà sau đó.
Những lỗi chủ nhà lớn tuổi hay mắc
Nấu quá nhiều món. Sáu bảy món tự nấu là chủ nhà kiệt sức trước khi khách tới. Khách nhớ câu chuyện nhiều hơn số món, một món chính làm khéo đã đủ.
Đứng dậy liên tục. Chủ nhà cứ đi rót nước, lấy thêm đồ, rốt cuộc không nghe trọn câu chuyện nào. Bày sẵn ấm nước, cốc chén, giấy ăn trên bàn để khách tự lấy.
Mời quá giờ người già hay mệt. Buổi trưa nắng gắt hay buổi tối muộn đều không hợp với khách ngoài 70. Buổi sáng hoặc đầu giờ chiều là khung giờ dễ chịu nhất.
Ngại nhờ người giúp. Nhiều ông bà sợ phiền nên tự bê bàn, xách đồ chợ, leo ghế lấy đồ trên cao, và ngã chính trong lúc chuẩn bị. Việc nặng, việc trên cao nên để người trẻ làm.
Quên chính mình. Chủ nhà bỏ bữa sáng, quên uống thuốc theo giờ vì mải lo. Đặt lời nhắc, ăn sáng đàng hoàng trước khi bắt tay vào việc của ngày hôm ấy.
Lời mời và lời cảm ơn cho khéo
Lời mời nên nói rõ giờ bắt đầu, giờ kết thúc, ai mang gì, có cần đón không. Ví dụ: "Sáng chủ nhật tuần sau, từ chín giờ tới mười một rưỡi, mời các bạn qua nhà uống trà, ăn bát canh chua. Bà Tư mang đĩa xôi, ông Sáu mang trái cây, ai cần cháu đón thì báo nhé." Lời mời rõ ràng giúp khách sắp xếp, không ai phải đoán.
Khi bạn nhận lời mà vì sức khoẻ phải báo vắng, chủ nhà nên đáp nhẹ nhàng, không trách, và gọi lại hỏi thăm sau buổi gặp. Người vắng mặt vì ốm hay mệt thường đã tự thấy áy náy.
Sau buổi gặp, một cuộc gọi hoặc tin nhắn ngắn cảm ơn từng người đã mang món, đã giúp dọn dẹp, kèm vài tấm ảnh chụp chung. Khách cũng nên gọi cảm ơn chủ nhà. Những lời cảm ơn nhỏ ấy làm người ta muốn gặp lại, và khiến lượt làm chủ nhà sau có người nhận một cách vui vẻ.
Câu hỏi thường gặp
Người cao tuổi mời bao nhiêu bạn tới nhà là vừa?
Với nhà phố có phòng khách khá rộng, tám đến mười hai người là vừa sức chủ nhà ngoài 70. Căn hộ nhỏ hoặc chủ nhà sống một mình thì năm sáu người là đủ vui mà không quá chật hay quá mệt.
Mời khách tới nhà mà bắt khách mang món có bất lịch sự không?
Không, nếu bàn trước một cách vui vẻ. Ở tuổi này nhiều nhóm bạn quen lối mỗi người góp một món, khách thấy mình được góp phần chứ không thấy bị nhờ vả, và chủ nhà còn sức để ngồi trò chuyện.
Có khách ăn kiêng theo bác sĩ thì làm sao?
Hỏi trước khi chia món, chuẩn bị một hai món nhạt, ít đường, ít mỡ, nhiều rau. Không cần làm riêng cho từng người, chỉ cần có lựa chọn phù hợp và đừng ép khách ăn thêm món họ phải kiêng.
Buổi họp mặt tại nhà nên kéo dài bao lâu?
Hai đến ba tiếng vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều là vừa. Lâu hơn thì cả chủ lẫn khách mệt. Chủ nhà nên báo giờ kết thúc ngay từ lời mời để khách chủ động.
Chủ nhà vừa ốm dậy có nên vẫn mời bạn tới chơi không?
Nếu đã đỡ và bác sĩ không dặn tránh tiếp xúc, có thể mời ba bốn người thân nhất, chỉ uống trà, để bạn bè tự mang đồ ăn. Gặp bạn sau trận ốm giúp tinh thần lên nhiều, miễn không làm quá sức.
Khách lớn tuổi bị ngã khi đang ở nhà mình thì làm gì?
Đừng vội đỡ dậy nếu người đó đau nhiều hoặc không cử động được. Nếu ngã đập đầu, lơ mơ, nôn, đau dữ dội hay không đứng được thì gọi 115 ngay và báo người nhà. Ngã nhẹ, tự đứng được vẫn nên theo dõi và khuyên đi khám.