Ăn mặc gọn gàng và chăm chút bản thân khi về già không phải là làm dáng. Đó là một thói quen giữ nếp tự trọng, giúp người cao tuổi ra ngoài tự tin, được đối xử tôn trọng và chính mình cũng thấy ngày có khởi đầu.
Không cần đồ đắt hay theo mốt. Cái cần là quần áo sạch, vừa người, dễ mặc, hợp thời tiết; tóc, móng, da được giữ gọn; và một nếp sáng ngắn trước khi bước ra cửa. Bài viết gợi ý cách chọn đồ hợp cơ thể đã thay đổi, sắp lại tủ áo, nếp sáng mười lăm phút, và những thay đổi nhỏ khi tay đã kém khéo hay lưng đã khó cúi.
Vì sao chăm chút bản thân là chuyện đáng làm
Có một câu hay nghe ở nhiều nhà: "Già rồi, mặc gì chẳng được". Câu đó nghe như thoải mái, nhưng nhiều khi là dấu hiệu người ta đã bắt đầu buông. Mặc nguyên bộ đồ ngủ cả ngày, tóc không chải, móng dài, dần dần ngại gặp người, ngại ra ngoài. Ngược lại, người vẫn chải tóc, thay bộ đồ tươm tất mỗi sáng thường giữ được nhịp đi chợ, đi tập, đi thăm bạn đều đặn hơn.
Ví dụ giả định: ông Khánh 77 tuổi, từng là giáo viên, mỗi sáng vẫn mặc sơ mi cài khuy, quần âu, đi dép quai hậu sạch sẽ ra quán nước đầu ngõ đọc báo. Người trong xóm gọi ông là "thầy" dù ông nghỉ dạy đã gần hai mươi năm. Sự tôn trọng ấy không đến từ tuổi tác, mà một phần từ cách ông giữ mình mỗi ngày.
Chăm chút bản thân cũng là cách người cao tuổi nói với người xung quanh rằng mình vẫn đang sống trọn vẹn, vẫn quan tâm tới cuộc đời. Con cháu nhìn vào cũng yên tâm hơn và học được nếp ấy.
Chọn đồ hợp cơ thể đã thay đổi
Cơ thể tuổi cao thay đổi: vai xuôi hơn, eo dày hơn, tay kém khéo hơn, dễ lạnh hơn. Đồ hợp là đồ tôn những gì còn đẹp và chiều những gì đã khó.
| Thay đổi thường gặp | Nên chọn | Nên tránh |
|---|---|---|
| Ngón tay kém khéo, cài khuy nhỏ mất thời gian | Khuy to, khuy bấm, áo chui đầu cổ rộng vừa | Khuy nhỏ dày đặc, khoá kéo sau lưng |
| Cúi khó, khó xỏ chân | Quần cạp chun mềm, ống rộng vừa, giày dép xỏ có quai hậu | Quần bó, giày buộc dây phải cúi lâu |
| Dễ lạnh, dễ ra mồ hôi | Mặc nhiều lớp mỏng, vải cotton, lanh, len mỏng | Một lớp dày duy nhất khó cởi khi nóng |
| Da khô, dễ ngứa | Vải mềm, giặt sạch xà phòng, đường may phẳng | Vải cứng, nhãn mác cọ vào cổ |
| Dáng thay đổi, đồ cũ không vừa | May sửa lại hoặc mua theo cỡ hiện tại | Cố mặc đồ chật hoặc rộng thùng thình |
| Mắt kém, khó phối màu | Chọn vài màu nền dễ phối, ít hoạ tiết | Quá nhiều màu, nhiều hoạ tiết |
Giày dép cần nói riêng: đế bám, có quai hậu, vừa chân, mũi giày rộng cho ngón chân. Một đôi giày tốt vừa giúp đi vững vừa làm người trông gọn gàng hơn hẳn.
Sắp lại tủ áo trong một buổi chiều
Tủ áo của người cao tuổi thường đầy đồ cũ không mặc nữa, trong khi đồ hay mặc lại nằm lẫn khó tìm. Một buổi chiều sắp lại, có con cháu phụ, là đủ.
- Lấy hết đồ ra giường. Chia ba đống: hay mặc, thỉnh thoảng mặc, không mặc nữa.
- Đồ hay mặc treo hoặc xếp ở tầm từ hông tới vai, phía trước tủ. Đây là đồ của mỗi ngày.
- Đồ thỉnh thoảng mặc, đồ đi đám, đồ lễ tết để ngăn trên hoặc phía sau.
- Đồ không mặc nữa nhưng còn kỷ niệm, giữ lại một vài món trong một hộp riêng. Phần còn lại cho đi hoặc để con cháu xử lý, theo quyết định của chủ nhân.
- Xếp theo bộ: mỗi móc một bộ đã phối sẵn áo và quần, sáng chỉ việc lấy ra.
- Để một chiếc ghế cạnh tủ để ngồi thay đồ, nhất là khi mặc quần, đi tất.
Tủ áo gọn giúp mỗi buổi sáng nhẹ hơn, không phải lục lọi, không phải đứng lâu. Mỗi mùa có thể làm lại một lần khi đổi đồ nóng sang đồ lạnh.
Nếp sáng mười lăm phút
Không cần lâu. Một nếp sáng ngắn, đều đặn, giúp người cao tuổi bước ra ngoài với cảm giác sẵn sàng.
- Rửa mặt, đánh răng, súc miệng; với người đeo răng giả thì vệ sinh răng giả theo hướng dẫn của nha sĩ.
- Chải tóc gọn; tóc dài thì búi hoặc kẹp gọn, tóc ngắn thì vuốt nếp.
- Bôi kem dưỡng ẩm cho da mặt, tay, chân nếu da khô.
- Thay bộ đồ ban ngày, không mặc đồ ngủ ra ngoài.
- Kiểm lại móng tay, móng chân; nếu dài thì để dành cắt sau khi tắm, lúc móng mềm.
- Đeo kính, đồng hồ, mang khăn tay, chiếc túi nhỏ quen thuộc.
- Nhìn gương một lần trước khi ra cửa.
Cạo râu, cắt tóc, nhuộm tóc hay không là lựa chọn riêng. Tóc bạc gọn gàng cũng đẹp như tóc nhuộm, điều quan trọng là được chăm.
Nếp sáng này nên làm cùng một thứ tự mỗi ngày. Khi thành thói quen, tay tự làm mà không cần nghĩ, và những ngày mệt vẫn giữ được ít nhất vài bước: rửa mặt, chải tóc, thay đồ. Ba bước đó đủ để ngày không bắt đầu trong bộ đồ ngủ.
Khi tay kém khéo, lưng khó cúi
Cắt móng chân. Đây là việc nhiều người cao tuổi bắt đầu thấy khó vì phải cúi và mắt kém. Có thể nhờ con cháu hoặc ra tiệm làm móng sạch sẽ định kỳ. Người có bệnh đường huyết nên cẩn thận với móng chân và hỏi bác sĩ cách chăm.
Đi tất, mang giày. Ngồi trên ghế, dùng cây đón gót dài, chọn giày có quai dán hoặc dép quai hậu.
Cài khuy áo. Thay khuy nhỏ bằng khuy to hơn hoặc khuy bấm, nhiều tiệm may sửa giúp với chi phí nhỏ. Hoặc chọn áo chui đầu, áo khoác khoá kéo phía trước.
Gội đầu. Ngồi trên ghế nhựa trong nhà tắm, dùng vòi sen cầm tay. Hoặc ra tiệm gội đầu một hai lần mỗi tuần, vừa sạch vừa có dịp chuyện trò.
Cạo râu. Dao cạo điện an toàn và nhanh hơn dao lam với người tay đã run. Ngồi trước gương có đủ ánh sáng, không đứng cạo trong nhà tắm trơn.
Mặc gì cho từng dịp
Người cao tuổi đi nhiều dịp khác nhau trong tuần: buổi tập sáng, đi chợ, họp hội, đám cưới, giỗ chạp. Có sẵn một bộ cho mỗi dịp giúp khỏi lúng túng mỗi lần ra cửa.
| Dịp | Gợi ý | Lưu ý |
|---|---|---|
| Tập buổi sáng, đi bộ | Đồ thể thao rộng vừa, áo sáng màu, giày đế bám | Trời tối sớm thì chọn màu sáng để xe dễ thấy |
| Đi chợ, việc vặt | Áo cotton, quần dài nhẹ, dép quai hậu, túi đeo chéo | Hai tay để rảnh |
| Họp hội, sinh hoạt nhóm | Sơ mi hoặc áo có cổ, quần âu hoặc váy dài vừa | Gọn gàng là đủ, không cần cầu kỳ |
| Đám cưới, mừng thọ, lễ tết | Áo dài, bộ vest nhẹ hoặc bộ đồ đẹp nhất | Thử trước vài hôm để kịp sửa nếu chật |
| Đi khám | Áo dễ vén tay áo, dễ cởi, nhiều lớp mỏng | Tránh đồ bó, đồ nhiều khuy nhỏ |
Một bộ đồ đẹp nhất luôn được giặt sạch, là phẳng, treo sẵn trong tủ. Khi có dịp bất ngờ, không phải cuống lên tìm đồ, và cũng là cách tự nhắc mình luôn có lý do để chỉn chu.
Mùa nào, chăm chút kiểu đó
Mùa nóng, người cao tuổi dễ mất nước và dễ nổi rôm, ngứa. Chọn đồ sáng màu, vải thoáng, mũ rộng vành khi ra ngoài, tắm nhanh bằng nước mát vừa và thay đồ khi đã thấm mồ hôi. Đừng vì ngại thay đồ nhiều lần mà mặc mãi một bộ ẩm cả ngày.
Mùa lạnh và rét đậm, giữ ấm cổ, ngực, bàn chân, bàn tay. Nhiều lớp mỏng tốt hơn một áo bông dày, vì vào nhà có thể cởi bớt. Tất len, khăn quàng, mũ len mỏng là những món nhỏ mà quan trọng. Mùa nồm ẩm thì phơi, sấy đồ cho khô hẳn trước khi cất, tránh mùi ẩm mốc trên quần áo.
Giao mùa là lúc nên mở tủ đổi đồ: cất bớt đồ mùa trước, đưa đồ mùa tới ra phía trước, kiểm xem chiếc nào sờn, chật, thiếu khuy để sửa. Việc này làm cùng con cháu một buổi cuối tuần, vừa nhanh vừa là dịp kể chuyện về từng món đồ cũ. Nhiều chiếc áo có cả một câu chuyện mà cháu chưa từng nghe.
Thay đổi nên để ý và khi nào gặp bác sĩ
Chăm chút bản thân cũng là lúc mỗi ngày nhìn kỹ cơ thể mình. Khi thay đồ, chải tóc, bôi kem, nên để ý: vết thương ở chân lâu lành, nốt ruồi thay đổi màu hay kích thước, da ngứa nhiều kéo dài, tóc rụng nhiều bất thường, sưng ở mắt cá chân, móng đổi màu. Những thay đổi này nên được bác sĩ xem, không nên tự bôi thuốc theo lời truyền miệng.
Một dấu hiệu khác đáng để ý là khi một người vốn chỉn chu bỗng lơ là việc chăm chút: không tắm, không thay đồ, tóc tai bỏ mặc nhiều ngày. Đó có thể chỉ là mệt, nhưng cũng có thể là dấu hiệu sức khoẻ hay tinh thần đang thay đổi. Con cháu nên hỏi han nhẹ nhàng và cùng bố mẹ đi khám nếu tình trạng kéo dài. Nếu có các dấu hiệu cấp cứu như đau ngực, khó thở, yếu nửa người, méo miệng, nói khó, gọi 115 ngay.
Câu hỏi thường gặp
Người cao tuổi có nên nhuộm tóc không?
Đó là lựa chọn cá nhân. Tóc bạc gọn gàng có vẻ đẹp riêng. Nếu nhuộm, nên làm ở nơi sạch sẽ, thử trước một chút trên da và ngừng nếu thấy ngứa, rát.
Mặc đồ ngủ cả ngày ở nhà có sao không?
Không phải lỗi, nhưng thay một bộ đồ ban ngày gọn gàng giúp phân biệt giờ nghỉ và giờ hoạt động, và sẵn sàng ra ngoài hay đón khách bất cứ lúc nào.
Nên mua quần áo mới hay sửa đồ cũ?
Cả hai đều được. Đồ cũ còn tốt nhưng không vừa thì mang đi sửa, thay khuy. Đồ đã sờn, chật cứng hoặc khó mặc thì nên thay bằng đồ mới hợp cơ thể hiện tại.
Con cháu góp ý chuyện ăn mặc của ông bà thế nào cho khéo?
Khen thật lòng khi ông bà mặc đẹp, tặng đồ hợp cơ thể và dễ mặc, đi mua sắm cùng để ông bà tự chọn. Tránh chê bai trước mặt người khác.
Da khô ngứa vào mùa lạnh thì làm gì?
Tắm nước ấm vừa, không quá nóng, thời gian ngắn, bôi kem dưỡng ẩm sau khi tắm, mặc đồ cotton mềm. Nếu ngứa kéo dài, nổi mẩn hay trầy xước, nên đi khám da liễu.
Có cần trang điểm khi đã cao tuổi không?
Không cần nếu không thích. Với người thích, một chút son nhẹ, kem dưỡng có chống nắng là đủ để thấy tươi tắn. Quan trọng là làm vì mình thấy vui.