KinhNe.comKính Nể
Đi chơi, du lịch khi tuổi đã cao

Đi tàu, xe khách đường dài khi lớn tuổi: chọn chỗ, chia chặng và giữ chân không mỏi

Người cao tuổi đi tàu hoả, xe khách, xe giường nằm nhiều giờ: chọn giường hay ghế, chia chặng, ăn uống, đi vệ sinh, giữ chân và lưng đỡ mỏi.

An elderly Vietnamese couple seated by a train window watching green rice fields pass, interior side view, faces turned toward the glass, warm afternoon light, calm mood

Người cao tuổi đi đường dài bằng tàu hoả hay xe khách sẽ đỡ mệt nhiều nếu chọn đúng loại chỗ, không đi liền một chặng quá dài, cứ một đến hai giờ đứng dậy cử động, và giữ được bữa ăn, giấc ngủ gần với nếp ở nhà. Tàu hoả thường dễ chịu hơn cho chặng dài vì đi lại được trong toa và có nhà vệ sinh; xe khách nhanh, nhiều chuyến, nhưng phải ngồi yên lâu và dừng nghỉ theo lịch nhà xe.

Bài dưới đây so hai loại phương tiện, gợi ý chọn chỗ theo sức, cách chia chặng, mang gì lên xe, giữ lưng và chân trong lúc ngồi lâu, xử lý chuyện say xe và đi vệ sinh, rồi nói rõ dấu hiệu nào cần dừng hành trình để đi khám.

Chuyến xe mười tiếng của bác Hai

Bác Hai, 73 tuổi, từ một tỉnh phía Bắc vào phía Nam dự đám cưới cháu nội. Con trai đặt cho bác vé xe giường nằm chuyến đêm, nghĩ rằng nằm thì đỡ mệt hơn ngồi. Đêm đó bác được xếp giường tầng trên ở cuối xe. Leo lên khó, nằm thì xe xóc, nửa đêm muốn đi vệ sinh phải đợi trạm dừng, sáng hôm sau đến nơi lưng đau, chân phù, cả ngày đầu ở nhà cháu chỉ nằm.

Chuyến về, con gái bác đổi sang tàu hoả, chọn giường tầng dưới, đi ban ngày, chia hành trình làm hai: dừng một đêm ở nhà người quen giữa đường. Bác về nhà vẫn tươi tỉnh, còn kể chuyện ngồi ngắm ruộng lúa qua cửa sổ. Cùng một quãng đường, cùng một người, chỉ khác cách chọn phương tiện và cách chia chặng. Chuyện của bác Hai cho thấy với người cao tuổi, chặng dài không đáng ngại bằng việc chọn sai chỗ ngồi, chỗ nằm và dồn hết quãng đường vào một mạch.

So tàu hoả và xe khách cho người lớn tuổi

Bảng dưới so hai loại phương tiện trên những mặt quan trọng với người cao tuổi. Không có cái nào luôn hơn; chọn theo quãng đường, theo sức và theo nhu cầu đi vệ sinh của mỗi người.

Mặt so sánhTàu hoảXe khách, xe giường nằm
Đi lại trong lúc điĐứng dậy, đi trong toa đượcHầu như phải ngồi hoặc nằm yên
Nhà vệ sinhCó trên tàu, dùng lúc nào cũng đượcCó xe có, có xe không; thường đợi trạm dừng
Độ êmÊm, ít phanh gấpTuỳ đường, có đoạn xóc, phanh gấp
Thời gianThường lâu hơnThường nhanh hơn, nhiều chuyến
Lên xuốngBậc toa cao, có nhân viên đỡBậc xe cao, lối đi giường nằm hẹp
Hợp với aiNgười hay đi vệ sinh, cần đứng dậy, sợ say xeNgười khoẻ, chặng vừa, muốn đến nhanh

Với chặng trên sáu tiếng, nhiều gia đình chọn tàu hoả cho ông bà vì được đi lại và đi vệ sinh chủ động. Với chặng dưới bốn tiếng, xe khách ghế ngồi có tựa lưng tốt thường là đủ. Xe giường nằm chỉ thực sự dễ chịu khi được giường tầng dưới, gần cửa, và người đi không gặp khó khi nằm xuống, ngồi dậy trong khoảng hẹp.

Chọn chỗ ngồi, chỗ nằm cho đúng

Giường tầng dưới, không phải tầng trên. Trên tàu hay trên xe giường nằm, tầng trên phải leo thang hẹp, xuống giữa đêm rất dễ trượt chân. Khi đặt vé, nói rõ người đi là người cao tuổi và xin tầng dưới. Nếu đã lỡ nhận tầng trên, hỏi nhân viên hoặc người cùng khoang có đổi giúp được không.

Ghế gần nhà vệ sinh nhưng không sát cửa nhà vệ sinh. Gần thì đi lại ngắn, nhưng sát cửa thì người qua lại nhiều, mùi khó chịu. Cách hai, ba hàng là vừa.

Phía trước xe khách đỡ xóc hơn phía sau. Người hay say xe nên ngồi hàng ghế phía trước, gần cửa sổ, nhìn về hướng xe chạy. Hàng ghế cuối xe khách thường xóc nhất.

Ghế theo chiều tàu chạy. Trên tàu, có người ngồi quay ngược chiều chạy thì dễ chóng mặt. Nếu được chọn, lấy ghế nhìn về phía trước.

Đi ban ngày nếu được. Đi ban ngày thấy rõ bậc lên xuống, ngắm cảnh, đến nơi vẫn còn sáng để nhận phòng, tìm đường. Chuyến đêm chỉ nên chọn khi người đi quen ngủ trên tàu xe.

Chia chặng đường dài cho vừa sức

Một quãng đường dài không bắt buộc phải đi một mạch. Chia chặng là cách đơn giản nhất để chuyến đi không vắt kiệt sức ngay từ ngày đầu.

  1. Đo quãng đường bằng giờ ngồi, không bằng cây số. Mốc tham khảo cho người ngoài 70 là không quá năm, sáu giờ ngồi trong một ngày.
  2. Nếu tổng hành trình dài hơn, tìm một điểm dừng giữa đường: nhà người quen, một thị trấn có khách sạn nhỏ, ở lại một đêm rồi đi tiếp.
  3. Với xe khách, hỏi trước nhà xe sẽ dừng nghỉ ở đâu, mỗi lần bao lâu. Mỗi lần dừng đều xuống xe đi lại vài phút, kể cả khi không cần đi vệ sinh.
  4. Với ô tô gia đình, cứ khoảng một tiếng rưỡi đến hai tiếng dừng một lần ở trạm nghỉ, đứng dậy, đi bộ, duỗi lưng.
  5. Ngày đến nơi không xếp việc gì nặng; chỉ nhận phòng, ăn tối, ngủ sớm. Việc chính để sang hôm sau.

Chia chặng tốn thêm một ngày nhưng thường tiết kiệm lại hai ngày mệt ở nơi đến. Với người có bệnh nền tim mạch, huyết áp, hoặc từng bị phù chân, chia chặng còn là cách giảm những giờ ngồi liên tục, điều bác sĩ hay dặn tránh.

Túi xách tay cho chặng đường dài

Vali để dưới gầm xe hoặc trên giá hành lý thì khó lấy giữa đường. Mọi thứ cần trong lúc đi phải nằm trong một túi xách tay nhỏ, đặt ngay cạnh chỗ ngồi. Bảng dưới gom theo nhóm việc để dễ soạn.

NhómMang gìVì sao
Sức khoẻThuốc theo đơn của cả ngày đi, tờ ghi bệnh nền và số người nhàKhông phụ thuộc vào vali, đưa ngay được khi cần
Giữ ấmMột áo khoác mỏng, khăn quàng cổ, đôi tấtĐiều hoà trên tàu xe thường lạnh, nhất là chuyến đêm
Ăn uốngChai nước, bánh mềm, trái cây gọt sẵnKhông phải mua đồ lạ ở trạm dừng
Vệ sinhKhăn ướt, giấy, túi nilon nhỏ, một bộ quần áo dự phòngYên tâm uống nước, xử lý khi say xe
Thoải máiGối cổ hoặc gối nhỏ đỡ lưng, kính đọc, quạt cầm tayNgồi lâu đỡ mỏi, nghỉ được giữa chừng
Liên lạcĐiện thoại sạc đầy, cục sạc dự phòng, vé và giấy tờBáo người nhà khi đến ga, đến bến

Túi xách tay nên là loại đeo chéo hoặc có quai dài, để hai tay rảnh khi lên xuống bậc toa, bậc xe. Người đi một mình nên tránh mang nhiều túi lẻ; một vali có bánh xe và một túi đeo là đủ. Khi xuống xe ở trạm dừng, mang túi đeo theo người, đừng để lại trên ghế.

Giữ lưng và chân khi ngồi lâu

Ngồi lâu một chỗ làm máu ở chân lưu thông chậm, lưng cứng, hông mỏi. Mấy động tác dưới đây làm ngay tại chỗ ngồi, không cần đứng dậy, không làm phiền người bên cạnh.

  • Mỗi nửa tiếng, nhón gót rồi hạ xuống mười lần, sau đó kiễng mũi chân mười lần.
  • Xoay cổ chân theo hai chiều, mỗi chiều năm vòng, từng chân một.
  • Co một chân lên một chút, giữ vài giây rồi hạ xuống, đổi chân.
  • Ngồi thẳng lưng, ép nhẹ hai bả vai về phía sau, giữ vài giây rồi thả lỏng.
  • Đặt một chiếc gối nhỏ hoặc áo gấp sau thắt lưng để đỡ phần lưng dưới.
  • Trên tàu, mỗi một đến hai tiếng đứng dậy đi đến cuối toa và quay lại.

Người đang đau khớp gối, đau lưng hay vừa mổ nên hỏi bác sĩ động tác nào phù hợp. Nếu trong lúc làm thấy đau nhói, choáng hoặc khó thở thì dừng ngay. Sau chuyến đi, nếu một bên chân sưng to, đau, nóng hoặc đỏ, hoặc chân sưng kèm khó thở, đó là dấu hiệu cần đi khám ngay, không đợi tự hết.

Say xe, đi vệ sinh và ăn uống trên đường

Người cao tuổi có thể say xe dù hồi trẻ chưa bao giờ say. Giảm say bằng cách ngồi phía trước, nhìn xa về phía đường, mở hé cửa sổ nếu được, không đọc sách hay nhìn điện thoại lâu trên xe. Ăn nhẹ trước khi đi, đừng để bụng đói cũng đừng ăn quá no, tránh đồ nhiều dầu mỡ. Thuốc chống say chỉ dùng khi đã hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, vì có loại gây buồn ngủ, khô miệng, lơ mơ, nhất là khi đang dùng thuốc khác.

Chuyện đi vệ sinh làm nhiều người ngại uống nước khi đi đường. Nhịn nước cả ngày lại dễ mệt, táo bón, chóng mặt. Cách cân bằng là uống từng ngụm nhỏ, đều đặn, đi vệ sinh ở mỗi lần dừng dù chưa buồn. Trên xe khách, ngồi gần cửa để xuống nhanh khi xe dừng. Mang theo khăn ướt, giấy vệ sinh, một bộ quần áo dự phòng trong túi xách tay cho yên tâm.

Đồ ăn mang theo nên là thứ quen bụng, dễ ăn, không cần hâm nóng: bánh mềm, trái cây đã gọt sẵn, nước lọc. Người có bệnh đường huyết mang thêm bánh nhỏ phòng chuyến đi chậm giờ.

Khi nào dừng hành trình để đi khám

Phần lớn mệt mỏi sau chuyến đi dài sẽ hết sau một đêm ngủ ngon. Nhưng có những dấu hiệu không nên chờ. Đau thắt ngực, khó thở, vã mồ hôi lạnh, yếu hoặc tê nửa người, méo miệng, nói khó là dấu hiệu cấp cứu: báo ngay cho phụ xe, nhân viên tàu, nhờ người gọi 115. Trên tàu, nhân viên có thể liên lạc để đưa người bệnh xuống ga gần nhất có cơ sở y tế.

Những dấu hiệu cần đi khám sớm sau khi đến nơi: một bên chân sưng to, đau, chân phù nhiều không đỡ sau khi nằm kê cao, chóng mặt kéo dài, nôn nhiều, tiêu chảy kèm mệt lả. Người có bệnh nền nên báo cho bác sĩ đang theo dõi mình nếu thấy chỉ số huyết áp, đường huyết thay đổi rõ sau chuyến đi. Đến nơi rồi mà vẫn mệt bất thường, thà đi khám sớm một lần còn hơn cố gắng tham quan để rồi ngã bệnh giữa chuyến.

Câu hỏi thường gặp

Người già nên đi tàu hay xe khách khi đi xa?

Chặng dài trên năm, sáu tiếng thì tàu hoả thường dễ chịu hơn vì đi lại và đi vệ sinh chủ động. Chặng ngắn thì xe khách ghế ngồi tựa lưng tốt cũng ổn.

Xe giường nằm có hợp với người cao tuổi không?

Hợp khi được giường tầng dưới, gần cửa, và người đi không khó khi nằm xuống, ngồi dậy. Tầng trên phải leo thang hẹp, dễ trượt chân lúc nửa đêm, nên tránh.

Đi xe đường dài bị phù chân có sao không?

Hơi phù sau khi ngồi lâu là thường gặp, nằm kê chân cao sẽ đỡ. Nếu một bên sưng to, đau, nóng đỏ hoặc kèm khó thở thì phải đi khám ngay.

Người cao tuổi say xe có nên uống thuốc chống say không?

Chỉ dùng khi đã hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, vì có thuốc gây buồn ngủ, lơ mơ. Thử trước cách ngồi phía trước, nhìn xa, ăn nhẹ trước khi đi.

Đi tàu đêm có mệt hơn đi ban ngày không?

Với người khó ngủ trên tàu xe, chuyến đêm làm mất một đêm ngủ và ngày hôm sau mệt. Đi ban ngày thấy rõ đường, đến nơi còn sáng, thường dễ chịu hơn.

Một ngày người ngoài 70 nên ngồi xe tối đa bao lâu?

Không có mốc chung, nhưng nhiều gia đình giữ dưới năm, sáu giờ ngồi mỗi ngày và dừng nghỉ đều. Dài hơn thì chia chặng, ngủ lại giữa đường một đêm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138