KinhNe.comKính Nể
Đi chơi, du lịch khi tuổi đã cao

Ăn ngủ khi đi xa nhà ở tuổi 70: giữ bụng êm và giấc ngủ đủ trong chuyến nhiều ngày

Đi chơi nhiều ngày mà bụng vẫn êm, đêm vẫn ngủ được: giữ giờ ăn, chọn món, uống nước, sắp phòng ngủ ở nơi lạ và nhận ra lúc nào cần đi khám.

An older Vietnamese man and woman sharing a simple breakfast of rice porridge at a small open-air eatery by a quiet river, medium shot from the side, soft morning haze

Muốn bụng êm và ngủ đủ khi đi xa nhiều ngày, người cao tuổi chỉ cần giữ ba thứ gần với ở nhà: giờ ăn, lượng ăn và giờ đi ngủ; phần còn lại là chọn món chín, nóng, uống nước đều và sắp chỗ ngủ cho quen. Phần lớn chuyện mệt mỏi giữa chuyến đi không đến từ việc đi nhiều, mà từ bữa ăn lệch giờ, món ăn lạ ăn quá nhiều và một đêm mất ngủ ở phòng lạ.

Bài này không đưa thực đơn, vì mỗi người có nếp ăn và bệnh nền khác nhau. Ở đây là những nguyên tắc dùng được cho đa số người còn khoẻ, kèm cách sắp phòng ngủ, cách xử lý khi khó ngủ đêm đầu, và những dấu hiệu về tiêu hoá, giấc ngủ cần đi khám khi đang ở xa.

Đêm đầu ở phòng lạ và bữa hải sản ngày thứ hai

Bà Tám, 71 tuổi, đi chơi biển cùng nhóm bạn già. Đêm đầu bà gần như thức trắng: điều hoà lạnh, đèn hành lang hắt vào khe cửa, chiếc gối cao hơn gối nhà. Ngày thứ hai, cả nhóm vào quán hải sản, bà ăn nhiều hơn mọi khi vì vui và vì món ngon. Đêm đó bụng đầy, lại mất ngủ thêm. Ngày thứ ba bà ở lại khách sạn, bỏ lỡ đúng buổi đi thuyền mà bà mong nhất.

Không có gì trong chuyện của bà Tám là sai lầm lớn. Mỗi thứ chỉ hơi lệch một chút so với nếp ở nhà, nhưng cộng lại thì cơ thể người ngoài 70 phản ứng rõ hơn người trẻ. Hệ tiêu hoá chậm hơn, giấc ngủ nông hơn, nên những thay đổi nhỏ về giờ ăn, món ăn, chỗ ngủ đều để lại dấu vết. Thêm vào đó, khi đi chơi người ta thường vận động nhiều hơn, phơi nắng nhiều hơn, uống ít nước hơn, nên cơ thể vốn đã bận rộn hơn mọi ngày. Biết điều đó không phải để đi chơi dè dặt, mà để sắp xếp sao cho vẫn ăn ngon, ngủ yên và đi trọn chuyến.

Năm nguyên tắc giữ bụng êm khi đi xa

Giữ giờ ăn gần với ở nhà. Nếu ở nhà ăn sáng lúc sáu giờ rưỡi, đi chơi cũng cố ăn trước bảy giờ rưỡi. Lịch tham quan đẩy bữa trưa sang hai giờ chiều thì mang theo đồ ăn nhẹ, đừng để bụng đói quá lâu.

Mỗi bữa thử một món lạ, không phải cả mâm lạ. Món đặc sản nên thử, nhưng ăn kèm cơm, cháo, canh là thứ quen bụng. Hôm nay thử một món, thấy bụng êm thì mai thử món khác.

Ăn chín, uống sôi, ăn nóng. Đồ sống, đồ tái, gỏi, nước đá không rõ nguồn là những thứ dễ làm đau bụng nhất khi đi xa. Chọn quán đông khách, món vừa nấu xong.

Ăn lưng lửng, nhất là bữa tối. Đi chơi vui dễ ăn quá đà. Bữa tối no căng là nguyên nhân hay gặp của đầy bụng và khó ngủ. Dừng khi thấy vừa đủ, còn thèm thì để mai.

Rau, trái cây và đi lại giữ cho ruột đều. Đi đường xa, ngồi xe nhiều, uống ít nước thì dễ táo bón. Mỗi bữa có rau, mỗi ngày có trái cây gọt sạch, uống nước đều và đi bộ nhẹ sau bữa.

Uống nước thế nào khi đi chơi

Người cao tuổi thường ít thấy khát, lại ngại uống vì sợ phải tìm nhà vệ sinh. Kết quả là đến chiều chóng mặt, mệt, táo bón mà không biết vì sao. Bảng dưới gợi ý cách uống theo từng tình huống trong ngày.

Tình huốngCách uốngLưu ý
Buổi sáng trước khi điMột cốc nước ấm sau khi ngủ dậyĐi vệ sinh trước khi ra khỏi phòng
Đang đi tham quanTừng ngụm nhỏ, mỗi lần dừng chânMang chai nhỏ trong túi đeo
Trời nắng nóngUống đều hơn, nghỉ trong bóng mátKhông đợi khát mới uống
Trên xe, trên tàuNgụm nhỏ, đi vệ sinh ở mỗi lần dừngNgồi gần cửa hoặc gần nhà vệ sinh
Buổi tốiUống ít dần sau bữa tốiGiảm số lần thức dậy đi vệ sinh ban đêm
Rượu bia, cà phêÍt, không thay cho nước lọcDễ khó ngủ, dễ mất nước

Người có bệnh tim, bệnh thận hoặc được bác sĩ dặn hạn chế nước thì làm theo lời dặn của bác sĩ, không theo gợi ý chung này. Ai đang dùng thuốc lợi tiểu nên hỏi trước cách uống thuốc vào ngày phải đi xe đường dài.

Sắp phòng ngủ ở nơi lạ cho quen

Giấc ngủ ở nơi lạ nông hơn vì não vẫn canh chừng môi trường mới. Làm cho căn phòng giống phòng mình hơn một chút là cách đơn giản để ngủ sâu hơn.

  1. Ngay khi nhận phòng, chỉnh điều hoà về mức dễ chịu, không quá lạnh; người hay lạnh thì xin thêm chăn.
  2. Kéo kín rèm, chèn khăn ở khe cửa nếu đèn hành lang hắt vào, mang theo miếng che mắt nếu quen ngủ tối.
  3. Mang theo vỏ gối, khăn quen của mình. Mùi quen giúp nhiều người dễ ngủ hơn hẳn ở nơi lạ.
  4. Để một ngọn đèn ngủ nhỏ, hoặc để đèn nhà tắm hé cửa, để đêm dậy đi vệ sinh không phải dò trong tối.
  5. Dọn lối từ giường ra nhà tắm: vali, giày dép xếp sát tường, tránh vấp ngã ban đêm.
  6. Giữ thói quen trước khi ngủ như ở nhà: rửa mặt, ngâm chân nước ấm, nghe một chút nhạc, đi ngủ vào giờ quen.

Đêm đầu ngủ không sâu là chuyện bình thường; đến đêm thứ hai, thứ ba thường dễ hơn. Đó cũng là lý do chuyến đi ở yên một chỗ vài đêm dễ chịu hơn chuyến đổi chỗ ngủ mỗi tối.

Một ngày đi chơi giữ nếp ăn ngủ

Lịch dưới đây là ví dụ giả định cho một người 72 tuổi, ở nhà quen dậy lúc năm giờ rưỡi, ăn tối lúc sáu giờ, ngủ lúc chín giờ rưỡi. Mục đích là cho thấy có thể đi chơi trọn ngày mà các mốc ăn ngủ vẫn gần như ở nhà.

GiờViệcGiữ nếp ở chỗ nào
Sáu giờDậy, uống cốc nước ấm, đi dạo quanh nơi ởGiờ dậy chỉ lệch nửa tiếng so với ở nhà
Bảy giờĂn sáng món nóng, quen bụngKhông bỏ bữa sáng dù lịch đi sớm
Tám giờ đến mười một giờTham quan điểm chínhMang nước, bánh nhỏ trong túi
Mười một giờ rưỡiĂn trưa, thử một món đặc sản kèm cơm canhBữa trưa đúng giờ, không để quá muộn
Mười hai giờ rưỡi đến hai giờVề phòng nghỉ trưaNgủ ngắn, không quá hai giờ chiều
Ba giờ đến năm giờĐi dạo nhẹ, ngồi quán, mua quàUống nước đều, ăn ít trái cây
Sáu giờĂn tối lưng lửngĂn sớm, không ăn đồ nhiều dầu mỡ
Chín giờ rưỡiNgâm chân, đi ngủGiữ đúng giờ ngủ ở nhà

Nếu con cháu muốn đi chợ đêm, ông bà có thể đi một lúc rồi về sớm, hoặc ở lại nghỉ. Lệch một tối không sao; lệch liên tục ba bốn tối thì gần như chắc chắn cơ thể sẽ đòi lại bằng một ngày mệt.

Khi khó ngủ giữa chuyến đi

Nằm hơn nửa tiếng mà chưa ngủ được, nhiều người trằn trọc, nhìn đồng hồ, càng lo càng tỉnh. Cách nhẹ nhàng hơn là ngồi dậy, bật đèn nhỏ, uống ngụm nước ấm, đọc vài trang sách hay ngồi thở chậm bên cửa sổ, khi thấy buồn ngủ lại thì nằm xuống. Không bật điện thoại xem lâu, vì ánh sáng màn hình làm tỉnh thêm.

Ngủ trưa vẫn nên giữ, nhưng ngắn, khoảng nửa tiếng đến một tiếng, không ngủ quá muộn trong buổi chiều. Ngủ trưa dài và muộn là lý do hay gặp làm đêm khó ngủ. Nếu một đêm mất ngủ, hôm sau giảm bớt lịch, đi ngủ sớm hơn một chút thay vì cố đi cho bằng được.

Không tự dùng thuốc ngủ, kể cả thuốc người đi cùng cho, nếu bác sĩ chưa kê. Ở người cao tuổi, thuốc ngủ có thể gây lơ mơ, chóng mặt, dễ ngã khi đêm dậy đi vệ sinh ở phòng lạ. Ai đang dùng thuốc ngủ theo đơn thì mang theo, dùng đúng như ở nhà.

Ăn ở cùng con cháu hay bạn già mà vẫn giữ nếp

Đi theo nhóm, chuyện ăn uống thường bị kéo theo người khác: con cháu thích quán nướng lúc chín giờ tối, bạn già muốn ăn đặc sản cay. Một vài cách giữ nếp mà không làm ai cụt hứng.

  • Nói trước giờ ăn mình cần: "Bố ăn tối trước bảy giờ, muộn hơn bố ăn nhẹ thôi."
  • Gọi riêng một món quen bụng trong mâm chung, như bát canh, đĩa rau luộc, bát cháo.
  • Bữa tối muộn thì ăn nhẹ trước ở khách sạn, ra quán chỉ ngồi chơi, ăn chút ít.
  • Món cay, món nhiều dầu mỡ thì nếm cho biết, không ăn nhiều.
  • Nói thẳng khi bụng không ổn để cả nhóm biết, không cố ăn cho vui lòng.

Con cháu và bạn bè thường không biết ông bà cần gì nếu ông bà không nói. Một câu nói nhẹ từ đầu tránh được cả chuyến đi khó chịu, và người đi cùng cũng yên tâm hơn khi biết mình được báo.

Dấu hiệu cần đi khám khi đang ở xa

Đau bụng nhẹ, đầy hơi, đi ngoài một hai lần sau bữa lạ thường tự đỡ khi ăn nhẹ, uống đủ nước và nghỉ ngơi. Nhưng có những dấu hiệu không nên tự chờ: tiêu chảy nhiều lần trong ngày kèm mệt lả, khô miệng, đi tiểu ít; nôn liên tục, không uống được nước; đau bụng dữ dội hoặc đau tăng dần; đi ngoài phân có máu hoặc phân đen; sốt cao. Người cao tuổi mất nước nhanh hơn người trẻ, nên với những dấu hiệu này cần đến cơ sở y tế sớm, mang theo túi thuốc và tờ ghi bệnh nền.

Về giấc ngủ, mất ngủ vài đêm khi đi xa là chuyện thường. Nhưng nếu kèm lú lẫn đột ngột, nói lộn xộn, không nhận ra người quen, hoặc khó thở khi nằm, cần đi khám ngay. Các dấu hiệu cấp cứu như đau ngực, khó thở, yếu liệt nửa người, nói khó, méo miệng thì gọi 115 ngay, không chờ trời sáng.

Câu hỏi thường gặp

Người già đi du lịch nên ăn gì để không đau bụng?

Ưu tiên món chín, nóng, quán đông khách, ăn kèm cơm cháo canh quen bụng. Mỗi bữa chỉ thử một món lạ và tránh đồ sống, đồ tái, nước đá không rõ nguồn.

Đi chơi xa mấy ngày bị táo bón phải làm sao?

Uống nước đều trong ngày, có rau mỗi bữa, trái cây mỗi ngày và đi bộ nhẹ sau ăn. Nếu kéo dài nhiều ngày, đau bụng nhiều hoặc có máu thì cần đi khám.

Ông bà khó ngủ đêm đầu ở khách sạn có sao không?

Rất thường gặp vì não còn canh chừng chỗ lạ. Sắp phòng giống ở nhà, mang vỏ gối quen, giữ giờ ngủ, và chọn ở yên một chỗ vài đêm thì những đêm sau dễ ngủ hơn.

Có nên uống thuốc ngủ khi đi du lịch không?

Chỉ dùng thuốc ngủ khi bác sĩ đã kê. Tự dùng thuốc ngủ, nhất là thuốc người khác cho, dễ gây lơ mơ, chóng mặt và ngã khi đêm dậy đi vệ sinh ở phòng lạ.

Đi du lịch bị tiêu chảy khi nào phải đi khám?

Khi đi ngoài nhiều lần kèm mệt lả, khô miệng, tiểu ít, nôn không uống được nước, sốt cao, đau bụng dữ dội hoặc có máu. Người cao tuổi mất nước nhanh nên đừng chờ lâu.

Ăn cùng con cháu giờ muộn thì làm thế nào?

Ăn nhẹ trước ở nơi ở rồi ra ngồi cùng cho vui, hoặc nói trước giờ ăn mình cần. Gọi riêng một món quen bụng trong mâm chung cũng là cách giữ nếp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138