KinhNe.comKính Nể
Nếp sống của các cụ sống thọ

Người cao tuổi sống ở phố và ở quê: mỗi nơi giữ nhịp sống và giữ sức thế nào

Ở quê có vườn, có xóm, nhưng xa trạm y tế; ở phố tiện khám, tiện đi lại, nhưng dễ bó trong nhà. Cách người cao tuổi giữ nhịp sống hợp với từng nơi.

Beside a rice field at early morning, a Vietnamese man in his seventies tends a small vegetable patch, wide landscape shot from behind, misty soft light, fresh green and gold

Ở quê, người cao tuổi có sẵn vườn, xóm giềng và nhịp ngày theo việc đồng áng, nhưng thường xa cơ sở y tế và dễ làm quá sức; ở phố thì tiện khám, tiện dịch vụ, nhưng dễ bó mình trong căn hộ, ít đi lại, ít người quen. Mỗi nơi có thứ sẵn và thứ thiếu; giữ sức là tận dụng cái sẵn và chủ động bù cái thiếu.

Bài này không bàn chuyện nên chọn sống ở đâu. Phần dưới so sánh nhịp sống ở hai nơi, nêu cách giữ nếp cho người ở quê, người ở phố, người vừa rời quê lên phố ở với con, và những điều cần chuẩn bị cho chuyện sức khoẻ ở mỗi nơi.

Phố và quê: thứ sẵn có, thứ hay thiếu

Bảng so sánh dựa trên những điều quen gặp, không đúng với mọi làng quê hay mọi khu phố.

MặtỞ quêỞ phố
Vận độngSẵn: làm vườn, đi bộ trong xóm, đi chợ. Hở: dễ làm quá sức, việc nặngSẵn: công viên, nhóm tập. Hở: ở căn hộ cả ngày, đi đâu cũng xe
Người quenSẵn: xóm giềng lâu năm, họ hàng gầnHở: hàng xóm ít qua lại, bạn cũ ở xa
Không khí, tiếng ồnSẵn: thoáng, yênHở: bụi, ồn, khó ngủ ở khu đông
Khám chữa bệnhHở: xa bệnh viện, đi lại khó, ngại điSẵn: gần cơ sở y tế, dễ khám định kỳ
Việc có íchSẵn: vườn, ao, chăn nuôi, việc họ hàngHở: ít việc tay chân, dễ thấy mình thừa
Đi lạiHở: đường tối, ít phương tiện công cộngSẵn: xe buýt, dịch vụ. Hở: đường đông, cầu thang chung cư

Nhìn bảng, người ở quê thường cần bù chuyện khám chữa bệnh và chuyện làm quá sức; người ở phố thường cần bù chuyện vận động, người quen và việc có ích.

Ở quê: giữ cái sẵn, đừng để cái sẵn thành quá sức

Ông Phúc (ví dụ giả định), 74 tuổi, ở một làng trung du. Ông dậy từ sớm ra vườn, cuốc đất, gánh nước tưới, chiều ra đồng thăm ruộng của con. Hàng xóm ai cũng khen ông khoẻ. Nhưng ông cũng là người hay đau lưng nhất xóm, và đã hai lần ngã ở bờ ao trơn.

Ở quê, việc tay chân có sẵn nên ít người cao tuổi thiếu vận động, mà hay thừa: cuốc đất, gánh nặng, leo cây, phun thuốc trừ sâu, làm từ sáng tới tối mùa vụ. Nên giữ những việc nhẹ và vừa, nhường việc nặng cho người trẻ hoặc thuê người làm; làm vào sáng sớm, chiều mát; đi lại cẩn thận ở bờ ao, đường đất trơn.

Cái thiếu ở quê thường là việc đi khám định kỳ. Đường xa, ngại đi, "chưa đau thì chưa đi". Một cách gọn là gộp việc khám vào những dịp đã có sẵn: khi có đợt khám cho người cao tuổi ở trạm y tế xã, khi con cháu về đón đi chơi, khi lên phố thăm con thì đi khám luôn.

Ở phố: bước ra khỏi căn hộ mỗi ngày

Bà Liên (ví dụ giả định), 78 tuổi, ở căn hộ tầng tám cùng gia đình con trai. Con đi làm, cháu đi học, cả ngày bà ở nhà một mình. Thang máy, cửa từ, đường đông khiến bà ngại xuống. Có tuần bà không bước ra khỏi cửa căn hộ lần nào.

Người cao tuổi ở phố, nhất là ở chung cư, cần chủ động có một lần ra ngoài mỗi ngày: xuống sân chung đi bộ buổi sáng, ra công viên gần nhà, đi chợ hay siêu thị nhỏ gần đó. Lần đầu có thể nhờ con dẫn đi, chỉ đường, giới thiệu với một vài cụ trong khu. Nhiều khu chung cư có nhóm người cao tuổi tập buổi sáng ở sân chung; chỉ cần ra đứng xem vài hôm là sẽ có người rủ.

Trong căn hộ, vận động bằng việc nhà, lên xuống cầu thang bộ vài tầng nếu đầu gối cho phép và có tay vịn, đứng lên ngồi xuống bên ghế chắc chắn. Người có bệnh nền hỏi bác sĩ trước khi tập leo cầu thang.

Tiếng ồn và ánh đèn đường ở phố cũng làm nhiều ông bà mới lên khó ngủ. Rèm dày, phòng ngủ ở phía ít ồn, giữ giờ ngủ như ở quê là những việc nhỏ giúp vài tuần đầu dễ qua hơn. Khó ngủ kéo dài thì kể với bác sĩ, đừng tự mua thuốc ngủ.

Rời quê lên phố ở với con: tháng đầu tiên

Nhiều ông bà lên phố ở với con khi tuổi đã cao. Tháng đầu là lúc dễ hụt nhịp nhất. Một cách đi từng bước:

  1. Tuần 1: giữ nguyên giờ thức, giờ ăn, giờ ngủ như ở quê; con cháu dẫn đi một vòng quanh khu, chỉ chỗ đi bộ, chợ gần, trạm y tế phường.
  2. Tuần 2: chọn một chỗ đi bộ buổi sáng cố định; làm quen một người hàng xóm cùng tuổi, chỉ cần chào hỏi.
  3. Tuần 3: nhận một việc nhỏ trong nhà gắn với nếp quê: trồng vài chậu rau thơm ở ban công, nấu món quê cuối tuần.
  4. Tuần 4: gọi điện về quê cho bạn cũ, họ hàng đều đặn; hỏi tổ dân phố, hội người cao tuổi ở phường có sinh hoạt gì.
  5. Cuối tháng: cả nhà ngồi lại hỏi ông bà thấy thế nào, cần gì, chỗ nào chưa quen.

Mang theo hồ sơ khám bệnh, đơn thuốc đang dùng từ quê lên, và đi khám một lần ở nơi mới trong tháng đầu để bác sĩ nơi mới nắm được tình hình.

Nhiều ông bà nhớ quê nhất vào buổi chiều, giờ mà ở quê là lúc sang nhà hàng xóm ngồi chơi. Biết vậy, con cháu có thể sắp một cuộc gọi về quê, hay rủ ông bà đi dạo đúng vào giờ ấy.

Câu nói mẫu khi bàn chuyện nơi ở và nhịp sống

Ông bà ở quê nói với con: "Bố vẫn làm vườn được, nhưng việc cuốc đất, gánh nước thì cuối tuần các con về làm giúp." Giữ việc mình thích, nhường việc nặng.

Con nói với bố mẹ ở quê: "Đợt khám người cao tuổi ở xã tháng sau, con xin nghỉ về đưa bố mẹ đi." Cụ thể ngày giờ thì dễ thành việc hơn lời dặn chung.

Ông bà mới lên phố: "Mẹ muốn sáng nào cũng xuống sân đi bộ, con chỉ mẹ cách đi thang máy với cửa từ nhé." Nói rõ mình cần gì để con giúp đúng chỗ.

Con nói với bố mẹ ở chung cư: "Sáng mai con đưa mẹ xuống sân làm quen mấy bác tập buổi sáng." Đi cùng lần đầu, lần sau ông bà tự đi.

Khi ông bà muốn về quê ở lại: "Bố mẹ về quê con yên tâm hơn nếu nhà mình có hàng xóm trông giúp và mình gọi điện mỗi tối." Bàn điều kiện, không bàn chuyện cấm.

Sức khoẻ ở mỗi nơi: chuẩn bị trước khi cần

Ở quê, quãng đường tới bệnh viện thường xa. Nên biết trước trạm y tế xã ở đâu, mở cửa giờ nào, con đường nhanh nhất tới bệnh viện gần nhất, và có sẵn số điện thoại người hàng xóm có xe. Ghi số 115 cùng số của con ở chỗ dễ thấy. Khi có đau ngực, khó thở, yếu hoặc tê một bên người, méo miệng, nói khó, ngã đập đầu, gọi 115 ngay; nếu nơi ở xa, gọi đồng thời người hàng xóm có xe.

Ở phố, cơ sở y tế gần nhưng người cao tuổi ở một mình trong căn hộ cả ngày lại dễ không ai biết khi có chuyện. Nên có một nếp liên lạc cố định với con hoặc hàng xóm, mang điện thoại theo người, để chìa khoá dự phòng ở chỗ người thân tin cậy. Chung cư có bảo vệ thì cho bảo vệ biết nhà có người cao tuổi ở một mình ban ngày.

Ở cả hai nơi, nên đi khám khi mệt kéo dài, sụt cân không rõ lý do, ăn kém, khó thở khi gắng sức nhẹ, hoặc ngã nhiều lần. Người có bệnh nền khám định kỳ theo lời dặn của bác sĩ.

Điều giống nhau ở phố hay ở quê

Dù sống ở đâu, những cụ giữ được sức tốt thường có chung vài nếp:

  • Thức dậy và ăn đúng giờ, ngày nào cũng gần như nhau.
  • Ra ngoài trời mỗi ngày, dù chỉ là sân nhà hay sân chung cư.
  • Có một việc tay chân vừa sức để làm.
  • Có ít nhất vài người để nói chuyện ngoài người trong nhà.
  • Biết lúc nào nghỉ, việc nào nhường người khác.
  • Đi khám khi cơ thể báo, không đợi tới lúc nặng.

Đối chiếu với chính mình: nếp nào đang giữ được, nếp nào đã rơi mất từ khi chuyển chỗ ở hay từ khi con cái đi xa. Thường chỉ cần lấy lại một hai nếp là cả nhịp ngày vững lên.

Nơi ở thay đổi được cách làm, nhưng không thay đổi những nếp gốc này. Người lên phố mang nếp quê theo, người về quê giữ thói quen đi khám của phố, là đã lấy được cái hay của cả hai.

Sống luân phiên giữa quê và phố

Không ít ông bà sống kiểu "nửa quê nửa phố": mùa hè hay dịp Tết về quê, mùa đông hoặc khi cần khám chữa bệnh thì lên ở với con. Kiểu sống này lấy được cái hay của cả hai nơi, nhưng nếu không khéo thì mỗi lần chuyển là một lần mất nhịp: ngủ không ngon vài tuần, bỏ vận động, ăn uống thất thường.

Vài cách giữ nếp khi sống luân phiên: giữ cùng một giờ thức, giờ ăn ở cả hai nơi; mang theo những vật quen như chiếc gối, ấm trà, chậu cây nhỏ; ở mỗi nơi có một chỗ đi bộ cố định và một vài người quen để hỏi thăm; mang theo đầy đủ đơn thuốc, sổ khám bệnh mỗi lần đi.

Chuyển chỗ nên tránh lúc vừa ốm dậy hay giữa đợt thời tiết khắc nghiệt. Ở quê có người hàng xóm trông nhà, ở phố có con cháu đón; báo trước lịch đi về để hai bên cùng biết.

Câu hỏi thường gặp

Người cao tuổi sống ở quê hay ở phố tốt hơn?

Không có câu trả lời chung. Ở quê sẵn vườn, xóm giềng, không khí thoáng nhưng xa cơ sở y tế; ở phố tiện khám chữa bệnh nhưng dễ ít vận động, ít người quen. Quan trọng là bù được cái thiếu.

Ông bà ở quê làm vườn nhiều có sao không?

Làm vườn vừa sức là vận động tốt. Nên giữ việc nhẹ và vừa, nhường việc nặng như cuốc đất, gánh nước, leo cây cho người trẻ, làm vào sáng sớm, chiều mát và cẩn thận ở chỗ trơn.

Người già ở chung cư cả ngày nên làm gì?

Mỗi ngày ra khỏi căn hộ ít nhất một lần: đi bộ ở sân chung, công viên gần nhà, đi chợ gần. Làm quen nhóm tập buổi sáng trong khu, giữ một việc nhỏ trong nhà như trồng rau ban công.

Ông bà mới lên phố ở với con hay buồn thì làm sao?

Giữ nguyên giờ giấc như ở quê, dẫn ông bà làm quen khu ở, tìm một chỗ đi bộ và một người hàng xóm cùng tuổi, cho ông bà làm việc gắn với nếp quê, và gọi điện về quê đều đặn.

Ở quê xa bệnh viện cần chuẩn bị gì?

Biết trước trạm y tế xã, đường nhanh nhất tới bệnh viện, có số người hàng xóm có xe, ghi số 115 và số của con ở chỗ dễ thấy. Gộp việc khám định kỳ vào các dịp đã có sẵn.

Người cao tuổi ở một mình trong căn hộ cần lưu ý gì?

Có nếp liên lạc cố định với con hoặc hàng xóm, mang điện thoại theo người, để chìa khoá dự phòng ở chỗ người tin cậy, báo bảo vệ khu nhà biết ban ngày có người cao tuổi ở một mình.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138